Bor toksikliyi: əlamətlər və qarşısının alınması

Bor (B) hüceyrə divarının möhkəmliyi, tozlanma, çiçək və toxum formalaşması üçün zəruri mikroelementdir. Lakin bor çatışmazlıq və toksiklik arasında ən dar aralığa malik elementlərdən biridir — normal ehtiyacla zərərli səviyyə arasındakı fərq çox kiçikdir. Buna görə borla işləmək xüsusi ehtiyat tələb edir.

Toksiklik əlamətləri

Bor bitkidə transpirasiya axını ilə daşınır və yarpaq uclarında, kənarlarında toplanır. Buna görə toksiklik xarakterik şəkildə görünür:

• Yaşlı yarpaqların uc və kənarlarında sarımtıl, sonra qəhvəyi yanıq (marginal nekroz).
• Yanığın yarpaq kənarından mərkəzə doğru yayılması.
• Vaxtından əvvəl yarpaq tökülməsi, ümumi zəiflik.

Əlamətlər yaşlı yarpaqlarda başlayır, çünki bor orada uzun müddət toplanır.

Səbəblər

• Sulama suyu: bəzi quyu və drenaj sularında yüksək bor konsentrasiyası — ən çox rast gəlinən mənbədir.
• Artıq borlu gübrə: analizsiz və ya həddindən artıq doza ilə bor tətbiqi.
• Torpaqda təbii yüksək bor: quraq bölgələrin bəzi torpaqlarında bor toplanır.

Borda çatışmazlıqla zəhərlənmə arasındakı sərhəd nazikdir — "ehtiyat üçün əlavə" fikri burada təhlükəlidir.

Qarşısının alınması

• Su analizi: sulama suyunun bor məzmununu ölçün; yüksək olduqda su mənbəyini dəyişin və ya qarışdırın.
• Analizə əsaslanan doza: boru yalnız təsdiqlənmiş çatışmazlıqda, aşağı və dəqiq dozalarla verin.
• Yuyulma: yaxşı drenajlı torpaqda kifayət qədər su ilə artıq boru kök zonasından yumaq mümkündür.
• Bərabər paylanma: borlu gübrəni lokal deyil, bərabər tətbiq edin — bir yerdə toplanma yanıq yaradır.

Həssaslıq fərqi

Məhsullar bora həssaslıqda fərqlənir: bir çox tarla bitkiləri nisbətən dözümlü olsa da, bəzi meyvə və bostan bitkiləri həssasdır. Buna görə həssas məhsullarda bor idarəsinə daha diqqətli yanaşmaq lazımdır. AGROPLANET-in mikroelement həlləri analizə əsaslanan, nəzarətli tətbiq üçün nəzərdə tutulub — bor kimi dar aralıqlı elementlərdə bu yanaşma həm çatışmazlığın, həm toksikliyin qarşısını alır.