Manqan (Mn) çatışmazlığının diaqnostikası
Manqan (Mn) fotosintezdə suyun parçalanması, fermentlərin fəallaşması və azot mübadiləsində iştirak edən mühüm mikroelementdir. Çatışmazlıq fotosintezi birbaşa zəiflədir və məhsuldarlığa təsir göstərir. Lakin manqan çatışmazlığının əlamətləri digər elementlərin çatışmazlığına çox oxşadığı üçün dəqiq diaqnostika xüsusi diqqət tələb edir.
Xarakterik əlamətlər
Manqan bitki daxilində məhdud hərəkət etdiyi üçün əlamətlər gənc və orta yaşlı yarpaqlarda görünür:
- Damarlararası saralma, lakin damarların və onların ətrafındakı incə şəbəkənin yaşıl qalması;
- Ağır hallarda yarpaqda boz-qonur ləkələr və nekroz;
- Yulafda boz ləkə, noxudda daxili ləkə kimi növəməxsus simptomlar.
Oxşar çatışmazlıqlardan fərqləndirmə
Diaqnostikada ən çətin məqam manqanı dəmir və magnezium çatışmazlığından ayırmaqdır:
- Dəmir: ən gənc yarpaqlarda, çox aydın və geniş saralma;
- Manqan: gənc-orta yarpaqlarda, damar şəbəkəsi daha qabarıq yaşıl qalır;
- Magnezium: yaşlı yarpaqlarda, çünki magnezium hərəkətlidir.
Bu oxşarlıq səbəbindən yalnız vizual müşahidəyə güvənmək yanlış qərara səbəb ola bilər.
Etibarlı diaqnostika üsulları
Doğru nəticə üçün aşağıdakı addımlar tövsiyə olunur:
- Yarpaq (toxuma) analizi: çatışmazlığı təsdiqləyən ən etibarlı üsuldur; nümunə düzgün mərhələdə və düzgün yarpaqdan götürülməlidir;
- Torpaq analizi: pH-ı və manqan səviyyəsini göstərir; yüksək pH manqanı əlçatmaz edir;
- Sahə müşahidəsi: əlamətlərin torpağın hansı hissəsində — məsələn həddən artıq əhənglənmiş zonalarda — cəmləndiyini qeyd edin.
Manqan çatışmazlığı ən çox yüksək pH-lı, qumlu, yüksək üzvi maddəli və ya həddindən artıq əhənglənmiş torpaqlarda baş verir. Torpağın quruması da müvəqqəti çatışmazlıq yarada bilər.
Praktik məsləhət: çatışmazlıqdan şübhələnəndə eyni sahədə sağlam və problemli bitkilərdən paralel yarpaq nümunəsi götürmək müqayisəni asanlaşdırır.
Təsdiqlənmiş çatışmazlıq adətən manqan sulfatının yarpaqdan tətbiqi ilə sürətlə aradan qaldırılır, lakin torpaq pH-ı yüksəkdirsə problem təkrarlanacaq. Buna görə AGROPLANET-in qidalanma proqramını qurarkən tətbiq dozasını və üsulunu laboratoriya analizinə əsaslandırmaq ən düzgün yoldur.