Molibden və azotun mənimsənilməsindəki əlaqə
Molibden (Mo) bitkinin ən az miqdarda tələb etdiyi mikroelementlərdən biridir, lakin azotun mənimsənilməsindəki rolu onu strateji əhəmiyyətli edir. Molibden olmadan bitki torpaqdan aldığı nitratı və atmosfer azotunu tam istifadə edə bilmir.
Molibdenin azot mübadiləsindəki rolu
Molibden iki mühüm ferment üçün zəruridir:
- Nitrat reduktaza: bitkinin kökdən aldığı nitratı (NO3) bitki üçün istifadə oluna bilən formalara çevirir. Molibden çatışdıqda nitrat toxumada yığılır, lakin zülala çevrilə bilmir;
- Nitrogenaza: paxlalı bitkilərin kök yumrularındakı bakteriyaların atmosfer azotunu fiksasiya etməsini təmin edir.
Beləliklə, molibden çatışmazlığı praktikada azot çatışmazlığı kimi görünə bilər — bitkiyə kifayət qədər azot verilsə də, o istifadə oluna bilmir.
Çatışmazlıq əlamətləri və şəraiti
Digər mikroelementlərdən fərqli olaraq molibden turş torpaqlarda əlçatmaz olur, qələvi şəraitdə isə əlçatanlığı artır. Tipik əlamətlər:
- Yaşlı və orta yarpaqlarda ümumi saralma (azot çatışmazlığına oxşar);
- Kələm-çiçək bitkilərində yarpaq ayasının daralması — qamçı yarpaq (whiptail);
- Paxlalılarda zəif kök yumrusu inkişafı və azot fiksasiyasının azalması.
İdarəetmə tövsiyələri
Molibden çox az miqdarda tələb olunduğu üçün idarəetmə dəqiqlik istəyir:
- Turş torpaqlarda əhəngləmə pH-ı qaldıraraq molibdenin əlçatanlığını təbii şəkildə artırır;
- Zəruri hallarda natrium molibdat kimi mənbələr çox aşağı dozada tətbiq olunur;
- Toxumun molibden məhlulunda emalı paxlalı bitkilərdə səmərəli üsuldur;
- Doza ölçülü olmalıdır, çünki artıqlıq faydalı deyil.
Vacib nüans: molibden çatışmazlığı azot çatışmazlığı ilə qarışdırıla bilər. Azot gübrəsi vermək simptomu düzəltmirsə, molibdeni yoxlamaq lazımdır.
Azot idarəetməsində maye azot mənbələri, məsələn AGROPLANET-in KAS-32 (UAN) məhsulu, azotu bitkiyə çatdırsa da, onun tam mənimsənilməsi molibden də daxil olmaqla mikroelement balansından asılıdır. Buna görə azot proqramını qurarkən mikroelement vəziyyətini də torpaq və yarpaq analizi ilə nəzərə almaq daha yüksək effektivlik təmin edir.
