Sinkin (Zn) bitki metabolizmindəki rolu və çatışmazlığı

Sink (Zn) bitki metabolizmində onlarla fermentin tərkib hissəsi kimi iştirak edən mühüm mikroelementdir. O, zülal sintezində, karbohidrat mübadiləsində və böyümə hormonu olan auksinin (indol-3-sirkə turşusu) əmələ gəlməsində rol oynayır. Bu səbəbdən sink çatışmazlığı ilk növbədə böyümənin ləngiməsi kimi özünü göstərir.

Sinkin əsas funksiyaları

• Fermentlərin fəallaşdırılması və zülal sintezinin dəstəklənməsi;
• Auksin sintezi vasitəsilə buğumaralığının uzanmasının tənzimlənməsi;
• Xlorofil əmələ gəlməsi və fotosintezin normal getməsi;
• Tozcuq canlılığının və toxum formalaşmasının dəstəklənməsi.

Çatışmazlıq əlamətləri

Sink bitki daxilində məhdud hərəkət etdiyi üçün əlamətlər gənc yarpaqlarda daha aydın görünür. Tipik simptomlar bunlardır:

• Damarlararası saralma (interveinal xlorozis), damarların yaşıl qalması;
• Buğumaralığının qısalması və yarpaqların xırdalanması (nazik, kiçik yarpaq sindromu);
• Kollanma və inkişafın ümumi ləngiməsi.

Qarğıdalı, çəltik, sitrus, lobya və üzüm sinkə həssas bitkilərdəndir. Çatışmazlıq ən çox yüksək pH-lı əhəngli torpaqlarda, həddindən artıq fosfor gübrəsi verilmiş və ya səthi qopardılmış torpaqlarda baş verir. Yüksək fosfor səviyyəsi sinkin mənimsənilməsini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Diaqnostika və düzəldilməsi

Vizual əlamətlər magnezium və ya manqan çatışmazlığı ilə qarışdırıla bildiyi üçün dəqiq diaqnoz üçün yarpaq analizi tövsiyə olunur. Torpaq analizi isə çatışmazlığın kök səbəbini — pH, fosfor artıqlığı və ya aşağı üzvi maddə — müəyyən etməyə kömək edir.

Düzəltmə üçün praktik addımlar:

• Tez nəticə üçün sink sulfat və ya xelatlı sink formasında yarpaqdan tətbiq;
• Uzunmüddətli həll üçün torpaqdan sink gübrəsinin verilməsi;
• pH-ın həddən artıq qaldırılmasından və fosforun izafi tətbiqindən çəkinmək;
• Üzvi maddə səviyyəsinin artırılması ilə mikroelementlərin əlçatanlığının yaxşılaşdırılması.

AGROPLANET-in balanslaşdırılmış qidalanma proqramında sinki analizin nəticəsinə görə dozalandırmaq məhsuldarlıq baxımından ən etibarlı yanaşmadır. Sink çatışmazlığı erkən mərhələdə aşkarlandıqda yarpaqdan tətbiqlə sürətlə aradan qaldırıla bilər, lakin təkrarlanan hallarda torpağın əsas problemini həll etmək daha vacibdir.