Fosforun bitki inkişafındakı rolu və çatışmazlıq əlamətləri

Fosfor azot və kaliumla yanaşı üç əsas makroelementdən biridir və bitkinin bütün həyat dövrü boyunca kritik funksiyalar yerinə yetirir. O, enerji daşıyıcısı olan ATP molekulunun, nuklein turşularının (DNT və RNT) və hüceyrə membranlarının tərkibinə daxildir. Bu səbəbdən fosfor kök sisteminin formalaşması, çiçəkləmə, toxum və meyvə əmələ gəlməsi üçün əvəzedilməzdir.

Fosforun əsas funksiyaları

Fosforun bitkidə yerinə yetirdiyi başlıca vəzifələri belə ümumiləşdirmək olar:

• Enerji mübadiləsi: ATP və ADP vasitəsilə fotosintez və tənəffüs zamanı enerjinin ötürülməsi.
• Kök inkişafı: güclü və dərin kök sistemi suyun və qida maddələrinin daha yaxşı mənimsənilməsini təmin edir.
• Generativ mərhələ: çiçək tumurcuqlarının, toxumun və meyvənin formalaşması.
• Yetişmənin sürətlənməsi: kifayət qədər fosfor məhsulun vaxtında yetişməsinə kömək edir.

Çatışmazlıq əlamətləri

Fosfor bitkidə hərəkətli elementdir, ona görə də çatışmazlıq əlamətləri ilk növbədə köhnə, aşağı yarpaqlarda görünür. Ən xarakterik əlamətlər bunlardır:

• Yarpaqların tünd yaşıl rəngi, sonra isə bənövşəyi və ya qırmızımtıl çalarların yaranması (xüsusən qarğıdalıda).
• Böyümənin zəifləməsi, bitkinin cılız və bodur qalması.
• Kök inkişafının zəifləməsi, gec çiçəkləmə və gec yetişmə.
• Toxum və meyvə sayının azalması.

Fosfor çatışmazlığı çox vaxt soyuq torpaqlarda müşahidə olunur, çünki aşağı temperaturda kök fəaliyyəti və fosforun mənimsənilməsi zəifləyir.

Torpaqda fosforun mənimsənilməsi

Fosfor torpaqda az hərəkət edən elementdir və pH səviyyəsindən güclü asılıdır. Turş torpaqlarda (pH 5,5-dən aşağı) dəmir və alüminium birləşmələri, qələvi torpaqlarda isə kalsium birləşmələri fosforu bağlayaraq onu bitki üçün əlçatmaz edir. Ən yaxşı mənimsənilmə pH 6,0-7,0 aralığında baş verir.

Praktik məsləhət: gübrə normasını təxmin etməkdənsə, mütləq torpaq analizi aparın. Fosfor gübrəsini kök zonasına yaxın yerləşdirmək (lokal tətbiq) səthə səpməkdən daha səmərəlidir.

Gübrələmə üzrə tövsiyələr

Fosforun aşağı hərəkətliliyi səbəbindən onu adətən əkindən əvvəl və ya əkin zamanı toxum yaxınlığına vermək tövsiyə olunur. Dəqiq norma torpağın ehtiyat fosforundan, məhsul növündən və planlaşdırılan məhsuldarlıqdan asılıdır, buna görə də standart aralıqlara əsaslanmaq və laboratoriya analizi ilə dəqiqləşdirmək düzgündür. Üzvi gübrələr və humik maddələr fosforun bağlanmasını azaldaraq onun mənimsənilməsini yaxşılaşdıra bilər. AGROPLANET məhsulları balanslı qidalanma proqramının bir hissəsi kimi torpaq analizinin nəticələrinə uyğun seçilməlidir.