Fosforun torpaqda bağlanması və həlli

Fosfor (P) enerji ötürülməsi, kök inkişafı, çiçəkləmə və toxum formalaşmasında əvəzsiz elementdir. Lakin azotdan fərqli olaraq fosfor torpaqda demək olar ki, hərəkətsizdir və verilən fosfat gübrəsinin böyük hissəsi bitkiyə çatmadan kimyəvi olaraq "bağlanır". Bu fiksasiya problemini anlamaq fosfordan səmərəli istifadənin açarıdır.

Fiksasiya necə baş verir?

Fosfatın torpaqda mövcudluğu birbaşa pH-dan asılıdır:

• Turş torpaqlarda (pH < 5.5): fosfat dəmir və alüminium birləşmələri ilə həll olmayan formalar əmələ gətirir.
• Əhəngli, qələvi torpaqlarda (pH > 7.5): fosfat kalsiumla birləşərək az həll olan kalsium fosfatlara çevrilir.

Hər iki halda fosfat kök üçün əlçatmaz olur; ən yaxşı mövcudluq təxminən pH 6-7 aralığında olur.

Mövcudluğu artıran üsullar

• pH-ın tənzimlənməsi: turş torpaqda əhəngləmə, qələvi torpaqda ağıllı elementar kükürd tətbiqi fosfatı azad edir.
• Lokal (bant) tətbiq: fosforu geniş səpmək əvəzinə toxum yaxınına, zolaq şəklində vermək torpaqla təmas sahəsini azaldıb fiksasiyanı məhdudlaşdırır.
• Üzvi maddə: peyin və üzvi materiallar fiksasiya sahələrini örtür və fosforu mikrob dövriyyəsi ilə tədricən buraxır.
• Mikoriza: simbiotik göbələklər kök səthini genişləndirərək fosfor mənimsəməsini artırır.

Fosforun problemi çox vaxt torpaqda azlığı deyil, bağlı formada olub kökə çatmamasıdır.

Kök və başlanğıc qidalanma

Fosfor hərəkətsiz olduğu üçün kök ona doğru "getməlidir". Buna görə güclü, geniş kök sistemi fosfor qidalanmasının təməlidir. Erkən böyümə mərhələsində fosfor çatışmazlığı bənövşəyi yarpaq rəngi və zəif inkişafla özünü göstərir; başlanğıc (starter) tətbiqi cavan bitkiyə əhəmiyyətli üstünlük verir.

İdarəetmə tövsiyəsi

Fosfor idarəsi mütləq torpaq analizinə əsaslanmalıdır, çünki torpaqda çox vaxt xeyli fosfor toplanır, lakin mövcud formada olmur. AGROPLANET-in tarazlı qidalanma yanaşması, kök inkişafını dəstəkləyən üzvi torpaq kondisionerləri ilə birlikdə, fosforun səmərəli istifadəsini gücləndirir. pH tənzimləmə, lokal tətbiq və güclü kök — fosfordan maksimum fayda almağın üç sütunudur.