İstilik stresi zamanı bitkinin qorunması

Yay aylarında yüksək temperatur və günəş radiasiyası bitkilərdə istilik stresinə səbəb olur. Bu stres fotosintezi pozur, çiçək və meyvə tökülməsini artırır və nəticədə məhsuldarlığı aşağı salır. Düzgün suvarma və qidalanma ilə istiliyin mənfi təsirlərini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq mümkündür. Aşağıda təsir mexanizmini və praktiki tədbirləri nəzərdən keçirək.

Yüksək temperaturun təsirləri

Temperatur optimal həddi keçdikdə bitki transpirasiya yolu ilə özünü soyutmağa çalışır və su tələbatı kəskin artır. Su çatışmazlığı ilə birləşən istilik ağızcıqların bağlanmasına, fotosintezin zəifləməsinə və hüceyrə zülallarının zədələnməsinə gətirib çıxarır. Çiçəkləmə dövründə yüksək temperatur tozlanmanı pozaraq meyvə tutumunu azalda bilər, bu isə birbaşa məhsul itkisi deməkdir. Uzun sürən istilik həm də meyvələrdə günəş yanığına və keyfiyyət pozğunluğuna səbəb olur.

Suvarma ilə idarəetmə

İstilik stresinin idarə olunmasında ən vacib amil kifayət qədər və düzgün vaxtda suvarmadır. Su rejimi sabit olduqda bitki istiliyə daha yaxşı tab gətirir.

• Suvarmanı günün sərin saatlarına, səhər tezdən və ya axşama planlaşdırın.
• Torpaq nəmliyini sabit saxlayın; kəskin quruma-islanma dövrləri stresi artırır.
• Damcı suvarma ilə kök zonasını fasiləsiz nəmli saxlamaq stresi yüngülləşdirir.
• Torpaq üzərində mulç istifadəsi ilə kök zonasının temperaturunu aşağı salın.

Qidalanmanın rolu

Balanslı qidalanma bitkinin istiliyə dözümünü dəstəkləyir. Kalium su balansının və ağızcıqların tənzimlənməsində mühüm rol oynadığı üçün istilik dövründə kalium təchizatının kifayət olması vacibdir. Həddindən artıq azotdan çəkinmək lazımdır, çünki sürətli, sulu böyümə su tələbatını daha da artırır və bitkini daha həssas edir. Mikroelementlərin balansı da fermentlərin normal işləməsi üçün önəmlidir. Stres altında yüksək dozalı köklü gübrələmədən çəkinin; yüngül yarpaqdan qidalanma daha təhlükəsiz ola bilər. AGROPLANET-in maye gübrələri fertigasiya proqramına daxil edilərək qida təchizatını bölünmüş dozalarla təmin etmək üçün istifadə oluna bilər.

Ümumi yanaşma

İstilik stresinə qarşı əsas yanaşma su idarəçiliyi, balanslı qidalanma və düzgün aqrotexnikanın birləşdirilməsidir. Heç bir gübrə tək başına yüksək temperaturun təsirini aradan qaldırmır; lakin yaxşı qidalanmış və düzgün suvarılan bitki stresdən daha az zərər görür, tez bərpa olunur və məhsulun keyfiyyətini qoruyur. Konkret doza bitki və mərhələyə uyğun seçilməli, qərarlar sahə müşahidəsi ilə dəqiqləşdirilməlidir.

İstilik dalğaları getdikcə daha tez-tez baş verdiyi üçün təsərrüfatlar bu stresə sistemli hazırlaşmalıdır. Bitki növü və sort seçimində istiyə davamlılığı nəzərə almaq, əkin sıxlığını və istiqamətini düzgün planlaşdırmaq, kölgələmə və ya örtük materiallarından yararlanmaq faydalı ola bilər. Qidalanma tərəfində isə əsas prinsip sadədir: bitkini stresdən əvvəl balanslı və güclü saxlamaq, stres zamanı isə ağır müdaxilələrdən çəkinmək. Suvarma, kalium təchizatı və torpaq nəmliyinin idarə olunması birlikdə işlədikdə bitki yüksək temperaturu daha az itki ilə keçirir və məhsulun keyfiyyəti qorunur.