Liebiqin minimum qanunu və balanslı qidalanma

Bitki qidalanmasının ən əsas prinsiplərindən biri XIX əsrdə alman kimyaçısı Justus von Liebiq tərəfindən formalaşdırılan minimum qanunudur. Bu qanun sadə, lakin dərin bir həqiqəti ifadə edir: bitkinin məhsuldarlığı ən bol olan elementlə deyil, ən az olan, yəni çatışmayan elementlə məhdudlaşır.

Qanunun mahiyyəti

Liebiqin qanununu izah etmək üçün çox vaxt taxta lövhələrdən düzəldilmiş çəllək obrazından istifadə olunur. Çəlləyin nə qədər su tuta biləcəyi ən uzun deyil, ən qısa lövhə ilə müəyyən olunur. Bitki qidalanmasında da hər element bir lövhəyə bənzəyir: hansı element ən çox çatışmırsa, məhsuldarlıq həmin səviyyədə dayanır. Digər elementləri artırmaq isə çatışmayan element aradan qaldırılmayana qədər nəticə vermir.

Praktik nəticələr

Bu prinsipdən bir neçə mühüm praktik nəticə çıxır:

• Çoxlu azot vermək, əgər fosfor və ya kalium çatışırsa, məhsuldarlığı artırmayacaq.
• Məhsuldarlığı yüksəltmək üçün əvvəlcə məhdudlaşdırıcı amili tapıb aradan qaldırmaq lazımdır.
• Bir element aradan qaldırıldıqda, növbəti çatışan element yeni məhdudlaşdırıcıya çevrilə bilər.
• Elementin artıqlığı da problemdir; həddindən çox verilən element başqasının mənimsənilməsinə mane ola bilər.

Məhdudlaşdırıcı amili necə tapmaq

Məhdudlaşdırıcı amili müəyyən etmək üçün müşahidə tək kifayət etmir, çünki müxtəlif çatışmazlıqların əlamətləri bir-birinə bənzəyə bilər. Ən etibarlı üsul torpaq və yarpaq analizidir. Analiz hansı elementin real olaraq çatışdığını göstərir və gübrələməni məhz həmin nöqtəyə yönəltməyə imkan verir.

Yadda saxlayın: məqsəd hər elementi maksimuma çatdırmaq deyil, hamısını bir-biri ilə balanslı səviyyədə saxlamaqdır. Balans olmadan artıq gübrə həm bahalı, həm də zərərli ola bilər.

Balanslı qidalanmaya keçid

Müasir aqronomiya Liebiqin qanununu daha da inkişaf etdirərək balanslı qidalanma anlayışına çatmışdır. Burada məqsəd yalnız çatışmayan elementi aradan qaldırmaq deyil, bütün əsas və mikroelementlər arasında optimal nisbəti saxlamaqdır. Bu yanaşma su və işıq kimi digər amilləri də nəzərə alır. AGROPLANET-in maye gübrə həlləri element nisbətlərinin inkişaf mərhələsinə uyğun dəqiq idarə olunmasına imkan verərək balanslı qidalanma prinsipinin tətbiqini asanlaşdırır. Nəticədə həm məhsuldarlıq, həm də vəsaitin səmərəliliyi artır.