Şaxta və soyuq stresinə qarşı qidalanma tədbirləri

Soyuq və şaxta stresi xüsusilə yaz donları və erkən payız soyuqlarında bitkilər üçün ciddi risk yaradır. Aşağı temperaturlar hüceyrə membranlarına və su balansına zərər verə bilər. Düzgün qidalanma bitkinin soyuğa dözümlülüyünü müəyyən dərəcədə artırır, lakin ekstremal donun qarşısını tam ala bilməz. Bu səbəbdən qidalanma ilə sahə mühafizəsini birlikdə tətbiq etmək lazımdır.

Soyuq bitkiyə necə təsir edir

Temperatur aşağı düşdükdə metabolik proseslər yavaşlayır, su və qida maddələrinin udulması azalır. Kök zonası soyuduqda mənimsəmə xüsusilə zəifləyir və bitki hətta torpaqda kifayət qədər qida olsa belə, onu tam ala bilmir. Şaxta zamanı hüceyrədaxili və ya hüceyrəarası boşluqlarda buz kristalları əmələ gələ bilər ki, bu da hüceyrə strukturunu zədələyir. Zədələnmiş toxumalar solur, qaralır və nəticədə məhsul itkisinə səbəb olur. Cavan, sürətlə böyüyən toxumalar bu təsirə daha həssasdır.

Qidalanmanın rolu

Bəzi qida elementləri bitkinin soyuğa davamlılığını dəstəkləyir:

• Kalium: hüceyrə şirəsində həll olmuş maddələrin qatılığını artıraraq donma temperaturunu bir qədər aşağı sala və su balansını yaxşılaşdıra bilər.
• Fosfor: enerji mübadiləsini və kök inkişafını dəstəkləyir, bu da soyuqdan sonra bərpanı asanlaşdırır.
• Azot: yetişmə dövründə məhdudlaşdırılmalıdır, çünki yumşaq, sulu toxumalar soyuğa daha həssasdır.

Yüksək kalium tərkibli məhsullar, məsələn AGROPLANET Titanik-35, qış öncəsi və ya soyuq təhlükəsi olan dövrdə kalium təchizatını dəstəkləmək üçün nəzərdən keçirilə bilər. Doza mütləq mərhələyə və analizə uyğun olmalıdır.

Praktiki qorunma tədbirləri

Qidalanma ilə yanaşı sahə səviyyəsində tədbirlər də görülməlidir. Bunların birləşməsi ən yaxşı nəticəni verir:

• Şaxta gözlənilən dövrdə bol yaşıl, cavan böyüməni stimullaşdıran yüksək azot verməkdən çəkinin.
• Soyuqdan əvvəl torpaq nəmliyini uyğun saxlayın — nəm torpaq gündüz istiliyini daha yaxşı saxlayır və gecə yavaş buraxır.
• Toxumalarda kalium və kalsium balansına diqqət yetirin.
• Örtük, tüstüləmə və ya mühafizə suvarması kimi don-mühafizə üsulları ilə qidalanmanı birləşdirin.

Nəticə etibarilə qidalanma soyuğa qarşı köməkçi vasitədir, əvəzedici deyil. Bitkini stresdən əvvəl sağlam və möhkəm vəziyyətdə saxlamaq ən effektiv strategiyadır və bu, həm cari məhsulu, həm də növbəti ilin potensialını qoruyur.

Soyuqdan sonra bərpa

Şaxta zədəsindən sonra bitkiyə bərpa üçün vaxt və dəstək lazımdır. İlk növbədə zədənin miqyasını qiymətləndirmək, quru və ölü hissələri müəyyən etmək lazımdır. Bərpa mərhələsində balanslı, lakin mülayim qidalanma tövsiyə olunur; fosfor kök fəaliyyətini, kalium isə ümumi bərpanı dəstəkləyir. Bu dövrdə ağır azot dozalarından çəkinmək lazımdır, çünki zəifləmiş bitki onu səmərəli istifadə edə bilmir. Torpaq nəmliyini uyğun saxlamaq və bitkiyə tədricən qüvvə toplamağa imkan vermək daha yaxşı nəticə verir. Sağlam kök sistemi olan bitkilər soyuq zədəsindən adətən daha tez və tam bərpa olunur.