Torpaq pH-nın qida elementlərinin mənimsənilməsinə təsiri

Torpaq pH-ı bitki qidalanmasını görünməz şəkildə idarə edən əsas amillərdən biridir. Torpaqda kifayət qədər qida elementi olsa belə, pH uyğun deyilsə, bu elementlər bitkiyə əlçatmaz qala bilər. Buna görə gübrələmə proqramından əvvəl pH-ı bilmək çox vacibdir.

pH nədir və niyə vacibdir

pH torpağın turşuluq və ya qələviliyini ölçən göstəricidir: 7-dən aşağı turş, 7 neytral, 7-dən yuxarı qələvi sayılır. Hər qida elementinin ən yaxşı mənimsənildiyi pH aralığı vardır. Əksər əkin bitkiləri üçün optimal aralıq təxminən 6.0-7.0 arasıdır, çünki bu zonada makro- və mikroelementlərin böyük hissəsi əlçatan qalır.

Elementlərin əlçatanlığı pH-dan necə asılıdır

• Fosfor: təxminən 6.0-7.0 aralığında ən yaxşı mənimsənilir; həm turş, həm qələvi şəraitdə bağlanır;
• Dəmir, manqan, sink, mis: turş və neytrala yaxın şəraitdə daha əlçatandır, yüksək pH-da azalır;
• Molibden: əksinə, qələvi şəraitdə daha əlçatandır;
• Kalsium, magnezium: neytral və zəif qələvi şəraitdə yaxşı təmin olunur.

Çox turş torpaqlarda alüminium və manqan toksiklik həddinə çata bilər, yüksək pH-lı torpaqlarda isə dəmir və sink çatışmazlığı geniş yayılır. Beləliklə pH həm çatışmazlıq, həm də toksiklik problemlərinin arxasında dayana bilər.

pH-ın idarə olunması

pH-ı dəyişməzdən əvvəl mütləq torpaq analizi aparılmalıdır. Praktik yanaşmalar:

• Turş torpaqlar: əhəngləmə (kalsium mənbələri) pH-ı tədricən qaldırır;
• Qələvi torpaqlar: elementar kükürd və turşulaşdırıcı materiallar pH-ı aşağı salmağa kömək edir;
• Üzvi maddə: pH-ı bufer edərək kəskin dəyişmələri yumşaldır;
• Dəyişikliklər tədrici olmalıdır, çünki pH sürətlə deyil, mövsümlər ərzində sabitləşir.

Praktik qayda: gübrə əlavə etməzdən əvvəl pH-ı düzəltmək çox vaxt eyni miqdar gübrədən daha yaxşı nəticə verir.

pH problemli torpaqlarda mikroelementləri xelatlı formada vermək müvəqqəti həll ola bilər, lakin uzunmüddətli həll pH-ın optimal aralığa gətirilməsidir. AGROPLANET-in qidalanma proqramını qurarkən pH göstəricisini əsas götürmək gübrə səmərəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.