Torpaq strukturunu yaxşılaşdırmağın yolları
Torpaq strukturu torpaq hissəciklərinin necə birləşib aqreqatlar (topalar) əmələ gətirdiyini ifadə edir. Yaxşı struktur suyun sızmasını, havanın dövranını və köklərin sərbəst inkişafını təmin edir. Struktur pozulduqda torpaq sıxlaşır, su durğunlaşır və məhsuldarlıq düşür. Yaxşı xəbər odur ki, struktur düzgün idarəetmə ilə tədricən bərpa oluna bilər.
Yaxşı strukturun əlamətləri
- Davamlı, dənəvər aqreqatlar;
- Suyun səthdə durmadan asanlıqla sızması;
- Köklərin dərinə maneəsiz getməsi;
- Torpağın havalı və işlənməsi asan olması.
Strukturu pozan amillər
Struktur pozğunluğunun əsas səbəbləri:
- Ağır texnikanın nəm torpaqda hərəkəti ilə yaranan sıxlaşma;
- Həddindən artıq və səhv zamanda şumlama;
- Aşağı üzvi maddə səviyyəsi;
- Səthin örtüksüz qalması nəticəsində eroziya və qaymaqlaşma;
- Sodik (natriumlu) torpaqlarda aqreqatların dağılması.
Strukturu yaxşılaşdırma üsulları
Davamlı nəticə üçün bir neçə üsulu birlikdə tətbiq etmək lazımdır:
- Üzvi maddənin artırılması: peyin, kompost və bitki qalıqları aqreqatları birləşdirən əsas amildir;
- Örtük bitkiləri: kök sistemi torpağı bağlayır, üzvi maddə əlavə edir və eroziyanı azaldır;
- Şumlamanın azaldılması: minimal və ya sıfır şum üzvi maddəni qoruyur;
- Sıxlaşmanın qarşısının alınması: nəm torpaqda ağır texnikadan çəkinmək;
- Növbəli əkin: müxtəlif kök dərinlikləri torpağı təbii şəkildə yumşaldır;
- Sodik torpaqlarda gips: kalsium natriumu əvəz edərək aqreqatların bərpasına kömək edir.
Praktik qayda: heç bir tədbir üzvi maddə qədər struktur üzərində geniş və uzunömürlü təsir göstərmir.
Humus və fulvo turşuları torpaq hissəciklərinin birləşməsini və mikrobioloji fəallığı dəstəkləyir. AGROPLANET-in Eurofert-45 kimi humus və fulvo turşularına zəngin üzvi maye torpaq kondisioneri strukturun yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş proqramda faydalı ola bilər. Bununla belə, ən yaxşı nəticə üçün belə məhsulları üzvi maddənin artırılması və düzgün torpaq işləmə praktikaları ilə birlikdə tətbiq etmək lazımdır. Torpaq analizi, xüsusən üzvi maddə göstəriciləri, düzgün strategiyanı seçməyə kömək edir.
