Suvarma suyunun keyfiyyəti, EC və pH göstəriciləri
Suvarma suyunun keyfiyyəti həm bitkinin sağlamlığına, həm də gübrələmə proqramının səmərəliliyinə birbaşa təsir edir. Suyun tərkibini bilmədən düzgün fertigasiya proqramı qurmaq mümkün deyil. Ən vacib göstəricilər elektrik keçiriciliyi (EC), pH, qələvilik və bəzi ionların səviyyəsidir. Gəlin hər birini ayrıca nəzərdən keçirək və praktiki nəticələrini müzakirə edək.
EC — suyun duzluluğu
EC suda həll olmuş duzların ümumi miqdarını göstərir və dS/m və ya mS/cm ilə ölçülür. Yüksək EC bitkinin suyu udmasını çətinləşdirir, çünki osmotik təzyiq artır və köklər suyu çəkmək üçün daha çox enerji sərf edir. Bir çox əkin bitkisi üçün suvarma suyunun EC-si nisbətən aşağı olduqda daha yaxşı nəticə alınır; yüksək EC-li sularda duza davamlı bitkilər seçmək və artıq duzları yumaq üçün yuyulma dozası vermək lazım gəlir. Gübrə əlavə edildikdən sonra son məhlulun EC-si də artır, buna görə həm suyun, həm də hazır məhlulun EC-si nəzərə alınmalıdır.
pH — turşuluq və qələvilik
Suyun pH-ı qida maddələrinin əlçatanlığına təsir göstərir. Kök zonasında pH həddindən yuxarı olduqda dəmir, sink, manqan kimi mikroelementlər çətin mənimsənilir. Əksər bitkilər üçün kök mühitində pH-ın orta-yüngül turş diapazonda saxlanması optimal sayılır. Suyun qələviliyi, yəni bikarbonat miqdarı, yüksəkdirsə, zamanla damcıladıcılarda çöküntü və torpaqda pH artımı baş verə bilər; bu halda turşulaşdırıcı tənzimləmə tələb oluna bilər. pH-ı yalnız suda deyil, hazır gübrə məhlulunda da ölçmək düzgündür.
Diqqət ediləsi digər göstəricilər
EC və pH-dan başqa suyun tərkibində bir sıra ionlar da vacibdir və onların səviyyəsi mütləq yoxlanmalıdır:
- Natrium və xlor: yüksək səviyyələr bəzi həssas bitkilərdə yarpaq yanığına və böyümə ləngiməsinə səbəb ola bilər.
- Bikarbonatlar: tıxanma və torpaqda pH artımı problemlərinin əsas mənbəyidir.
- Kalsium və maqnezium: suyun sərtliyini müəyyən edir və gübrə uyğunluğuna təsir edir.
Praktiki addımlar
Ən doğru yol ildə ən azı bir dəfə akkreditə olunmuş laboratoriyada tam su analizi aparmaqdır. Sahədə isə portativ EC və pH ölçən cihazlarla gündəlik nəzarət faydalıdır. Ölçmələr suvarma məhlulu hazırlandıqdan sonra da təkrarlanmalıdır ki, hədəf diapazondan kənara çıxılmasın. Mövsüm ərzində su mənbəyinin tərkibi dəyişə bildiyi üçün dövri yoxlama vacibdir. AGROPLANET-in maye gübrələri ilə proqram qurarkən suyun ilkin EC və pH-ını əsas götürmək lazımdır. Unutmayın ki, universal ədəd yoxdur — hər bitki, torpaq və mərhələ üçün məqbul diapazon fərqlidir və dövri sınaqla dəqiqləşdirilməlidir.
Su keyfiyyətini idarə etmək birdəfəlik iş deyil, mövsüm boyu davam edən prosesdir. Quyu sularında dərinlik və mövsümə görə duz tərkibi dəyişə bilər, səth sularında isə yağış və axın dövrlərində göstəricilər kəskin fərqlənir. Buna görə ölçmələri müəyyən aralıqlarla təkrarlamaq və nəticələri jurnalda saxlamaq məsləhətdir. Əgər suyun EC-si və ya qələviliyi yüksəkdirsə, gübrələmə proqramını bu reallığa uyğunlaşdırmaq, duza daha davamlı bitki və sortlar seçmək, lazım gəldikdə isə yuyulma suvarması planlaşdırmaq düzgün yanaşmadır. Su, torpaq və bitki bir sistem kimi birlikdə qiymətləndirilməlidir.