Alma meyvəyeyəni (yarpaqbükən) idarəsi

Alma meyvəyeyəni (Cydia pomonella) alma və armud bağlarının ən mühüm zərərvericisidir. Onun tırtılı birbaşa meyvənin içinə keçərək «qurdlu meyvə» yaradır; bu, həm bazar dəyərini itirir, həm də erkən meyvə tökülməsinə səbəb olur.

Həyat dövrü və zərəri

Kəpənək çiçəkləmədən sonra, meyvə bağlama dövründə uçmağa başlayır. Dişi yumurtalarını meyvə və yaxın yarpaqlara qoyur; yeni çıxan tırtıl meyvənin qabığını deşərək toxum kamerasına doğru irəliləyir və oradakı toxumlarla qidalanır. Meyvədə giriş dəliyindən çox vaxt qonur nəcis (frass) tökülür. Tırtıl yetişəndə meyvəni tərk edib qabıq altında və ya torpaqda barama hörür. Bölgədən asılı olaraq ildə iki və ya daha çox nəsil verir — bu, mübarizəni bütün mövsümə yayır.

Feromon monitorinqi və vaxt

Uğurlu mübarizənin açarı düzgün vaxtdır. Feromon tələləri ilə kəpənəyin ilk uçuşunu (biofix) müəyyən edin və istilik toplanmasına (dərəcə-gün) əsasən yumurtadan tırtıl çıxma dövrünü hesablayın. Müalicə tırtıl meyvəyə girməzdən əvvəl, yəni yumurta və yenicə çıxan tırtıl mərhələsində ən effektivdir; meyvəyə girmiş tırtıla preparat çata bilmir.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Feromonla çaşdırma (mating disruption): böyük, bütöv bağlarda feromon difuzorları erkəklərin dişini tapmasını çətinləşdirərək populyasiyanı aşağı salır.
• Bağ gigiyenası: qurdlu və tökülən meyvələri müntəzəm yığıb məhv edin; gövdəyə tələ qurşaqları qoyaraq barama hörən tırtılları toplayın.
• Bioloji vasitələr: qranulovirus (CpGV) və Bacillus thuringiensis əsaslı preparatlar seçici mübarizə imkanı verir.
• Kimyəvi mübarizə: hədd aşıldıqda qeydiyyatlı insektisidləri feromon monitorinqinə əsaslanan dəqiq vaxtda tətbiq edin, təsir mexanizmini növbələşdirin.

Qidalanma və müşahidə

Balanslı qidalanma sağlam, yaxşı bərpa olunan ağac əldə etməyə kömək edir; qidalanma proqramını torpaq və yarpaq analizinə əsaslandırın. AGROPLANET-in aqronom dəstəyi ilə feromon monitorinqi, çaşdırma və bağ gigiyenasını birləşdirmək qurdlu meyvə nisbətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cədvəl əsaslı təsadüfi çiləmə əvəzinə uçuş məlumatına əsaslanan hədəfli müdaxilə həm daha effektiv, həm daha az insektisid tələb edir.