Arpada tor ləkəsi (net blotch) xəstəliyi
Tor ləkəsi (net blotch), törədicisi Pyrenophora teres, arpanın ən geniş yayılmış və iqtisadi cəhətdən vacib yarpaq xəstəliyidir. Xəstəlik yarpaq sahəsini azaldaraq həm dən sayını, həm də 1000 dən çəkisini aşağı salır və pivəçilik keyfiyyətini pozur.
İki forması
Xəstəliyin iki xarakterik təzahürü var:
- Tor forması (net-type): Yarpaqda tünd-qəhvəyi, torvari (şəbəkəvari) uzununa və eninə cizgilər əmələ gəlir — adı buradan gəlir;
- Ləkə forması (spot-type): Açıq halo ilə əhatələnmiş dairəvi-oval tünd nekrotik ləkələr.
Hər iki forma sərin, rütubətli havada və uzun yarpaq nəmliyi şəraitində güclənir. Göbələk yoluxmuş bitki qalıqlarında və toxumda qışlayır, ilkin yoluxma mənbəyini təşkil edir.
İdarəetmə üsulları
Effektiv nəzarət bir neçə tədbirin birləşməsini tələb edir:
| Üsul | Rolu |
|---|---|
| Sağlam/müalicə olunmuş toxum | Toxumla keçən inokulumu azaltmaq |
| Əkin dövriyyəsi | Qalıqlardakı göbələyi parçalamaq |
| Davamlı sort | Yoluxma səviyyəsini endirmək |
| Fungisid | Yüksək risk zamanı qorumaq |
Arpanı ardıcıl olaraq eyni sahədə əkməkdən çəkinin; xəstəlikli özəkləri torpağa qatın. Balanslı azotla sağlam, lakin izafi sıx olmayan örtük yaradın. Fungisid tətbiqini xəstəlik təzyiqi və inkişaf mərhələsinə görə planlayın, təsiredici maddələri növbələşdirin, çünki bu patogen fungisid müqavimətinə meyllidir.
Toxumun sağlamlığı və əkin dövriyyəsi tor ləkəsinə qarşı ən ucuz və davamlı müdafiə xəttidir.
AGROPLANET-in bitki mühafizəsi çeşidində mis əsaslı Kuprin-14 qoruyucu örtük kimi ümumi proqrama töhfə verə bilər; əsas müdaxilə isə qeydiyyatlı fungisidlərlə aparılır. Preparat və dozaları yerli tövsiyə və etiketə uyğun seçin, bitkinin ümumi dözümlülüyünü düzgün qidalanma ilə dəstəkləyin.
