Buğdada sarı pas xəstəliyi və inteqrasiyalı mübarizə
Sarı pas (zolaqlı pas), törədicisi Puccinia striiformis, buğdanın ən təhlükəli göbələk xəstəliklərindən biridir. Xüsusən sərin və rütubətli iqlim şəraitində epidemiya xarakteri alaraq məhsulun böyük hissəsini məhv edə bilər. Vaxtında tanınması və inteqrasiyalı yanaşma məhsulu qorumaqda həlledicidir.
Simptomlar və biologiya
Xəstəlik yarpaqlarda damar boyunca düzülmüş, sarı-narıncı, zolaq şəklində püstüllər (uredinia) əmələ gətirir — bu, xəstəliyin adının səbəbidir. Barmaqla toxunduqda sarı toz (spor) əl üzərində qalır. Digər pas növlərindən fərqli olaraq sarı pas nisbətən sərin havanı (10–15°C) və yarpaq üzərində uzun nəmliyi sevir. Bayraq yarpağına və sünbülə keçdikdə itki maksimuma çatır, çünki fotosintez sahəsi məhv olur.
- Yarpaqda uzununa sarı zolaqlar;
- Sırayla düzülmüş toz halında püstüllər;
- Erkən yoluxmada bitkinin bodurlaşması və saralması.
İnteqrasiyalı mübarizə
Heç bir tək tədbir kifayət deyil; bir neçə üsulu birləşdirmək lazımdır:
- Davamlı sortlar: Ən iqtisadi tədbir. Regionda tövsiyə olunan pas-davamlı sortları seçin;
- Monitorinq: Sünbülləmədən əvvəl tarlaları müntəzəm gəzin, ilk ocaqları erkən tapın;
- Aqrotexnika: Balanslı azot (izafi azot xəstəliyi artırır), özəkləri məhv etmək, könüllü cücərtiləri (self-sown) təmizləmək;
- Fungisid: Yoluxma astanası keçildikdə, xüsusən bayraq yarpağını qorumaq üçün qeydiyyatdan keçmiş preparatlarla, etiketə uyğun tətbiq.
İlk sarı zolaqları bayraq yarpağı çıxmazdan əvvəl görmək epidemiyanın qarşısını almağın açarıdır.
Praktiki qeydlər
Fungisidlərdə müqavimətin qarşısını almaq üçün təsiredici maddələri növbələşdirin. Mis əsaslı qoruyucu vasitələr, məsələn AGROPLANET-in Kuprin-14 tipli preparatları, ümumi bitki mühafizəsi və qoruyucu örtük proqramında yardımçı rol oynaya bilər; lakin sistem pas fungisidləri əsas mübarizə vasitəsidir. Bitkinin ümumi sağlamlığını balanslı qidalanma və düzgün suvarma ilə dəstəkləyin. Preparat seçimi və dozalarını yerli qeydiyyat və mütəxəssis məsləhəti əsasında müəyyən edin.
