Arpa bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı

Arpa buğdaya nisbətən daha qısa vegetasiya dövrünə malik, quraqlığa və şoranlığa nisbətən dözümlü taxıl bitkisidir, lakin yüksək və keyfiyyətli məhsul üçün qidalanmanın mərhələlər üzrə dəqiq idarə olunması vacibdir. Gübrələmə planını həmişə əkinqabağı torpaq analizinin nəticələri üzərində qurmaq, azotun ümumi normasını isə istehsal məqsədinə (yem, yoxsa malt) görə tənzimləmək lazımdır.

Azotun mərhələli tətbiqi

Arpa azota həssasdır, lakin həddindən artıq azot yataqlanmaya (yatmaya) və malt arpasında zülalın həddindən artıq yüksəlməsinə səbəb olur. Ona görə də normanı bir dəfəyə deyil, iki-üç mərhələdə vermək məsləhətdir: əsas hissəni kollanma başlanğıcında, qalanını isə boruya çıxma (sünbül ilkin formalaşması) dövründə. Yaz üst yemləmələrində maye azot formaları çevik nəticə verir; AGROPLANET-in KAS-32 (UAN 32%N) məhsulu bərabər paylanma və çevik mənimsəmə imkanı yaradır. Malt arpasında son azot yemləməsindən qaçmaq dən keyfiyyətini qoruyur.

Fosfor, kalium və kükürd

Fosfor kök sisteminin inkişafı və kollanma üçün erkən mərhələdə kritikdir, buna görə əsasən əkinqabağı verilir. Kalium hüceyrə divarlarını möhkəmləndirərək yataqlanmaya davamlılığı artırır və su rejimini tənzimləyir. Kükürd çatışmazlığı yüngül torpaqlarda getdikcə daha çox rast gəlinir və azotun mənimsənilməsini məhdudlaşdırır; N:S nisbətini nəzərə almaq faydalıdır.

Mikroelementlər

Arpa manqan və mis çatışmazlığına həssasdır. Manqan defisiti xüsusən qumlu, üzvi maddəcə zəngin və yüksək pH-lı torpaqlarda yarpaqlarda açıq zolaqlar şəklində görünür. Mis çatışmazlığı torfluqlu torpaqlarda sünbülün zəif dolmasına yol açır. Bu elementlərin yarpaqdan tətbiqi kollanma-boruya çıxma arasında effektivdir.

Əsas xəstəlik və zərərvericilər

Torlu ləkəlilik (Pyrenophora teres) — arpanın ən xarakterik yarpaq xəstəliyidir.
Rinxosporioz (Rhynchosporium) — sərin və rütubətli şəraitdə yayılır.
Un şehi və pas xəstəlikləri məhsuldarlığı azaldır.
Mənənələr virus (arpa sarı cırtdanlıq virusu) daşıyıcısı kimi təhlükəlidir.

Balanslı qidalanma, xüsusən kalium təminatı, bitkinin bu təhlükələrə qarşı dözümlülüyünü artırır, lakin gübrələmə fungisid müalicəsini əvəz etmir.

Praktiki tövsiyələr

Vegetasiya ərzində yarpaq analizi ilə qidalanma vəziyyətini yoxlamaq, suvarma suyunun keyfiyyətini (duzluluq, pH) nəzərə almaq və gübrə normalarını sabit deyil, diapazon şəklində planlaşdırmaq düzgün yanaşmadır. Regional torpaq şəraiti fərqli olduğundan, dəqiq dozalar üçün yerli aqronom məsləhəti və laboratoriya nəticələrinə əsaslanmaq tövsiyə olunur. Bu yanaşma həm məhsuldarlığı, həm də dən keyfiyyətini qoruyur.