Soya bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı

Soya paxlalı bitki olduğu üçün onun qidalanma strategiyası taxıllardan fərqlənir: bitki simbiotik bakteriyalar vasitəsilə havanın azotunu təsbit edərək öz azot tələbatının böyük hissəsini özü təmin edə bilir. Buna görə əsas məqsəd yüksək azot normaları vermək deyil, azot fiksasiyasını dəstəkləyən şərait yaratmaqdır. Proqram torpaq analizi ilə başlamalıdır.

İnokulyasiya və azot fiksasiyası

Soya kökündə Bradyrhizobium japonicum bakteriyaları ilə simbioz qurur. Sahədə soya əvvəllər əkilməyibsə və ya bakteriya populyasiyası azdırsa, toxumun uyğun ştamla inokulyasiyası fiksasiyanın açarıdır. Erkən mərhələdə kiçik miqdarda başlanğıc (starter) azot faydalı ola bilər, lakin yüksək azot normaları fumbaların (kök yumrucuqlarının) formalaşmasını əksinə basdırır və fiksasiyanı zəiflədir.

Fosfor, kalium və kükürd

Soya generativ dövrdə əhəmiyyətli fosfor və kalium tələb edir; kalium dən dolumuna və xəstəliklərə davamlılığa təsir göstərir. Kükürd zülal sintezi üçün vacibdir və çatışmazlığı gənc yarpaqların ümumi sararması ilə görünür.

Molibden və dəmir

Molibden nitrogenaza fermentinin işləməsi üçün zəruridir, yəni azot fiksasiyasının özü molibdendən asılıdır; turş torpaqlarda çatışmazlıq daha çox olur. Əhəngli (yüksək pH-lı) torpaqlarda isə dəmir xlorozu — gənc yarpaqların damarlararası sararması — soyanın xarakterik problemidir və tolerant sortların seçimi ilə idarə olunur.

Əsas xəstəlik və zərərvericilər

Ağ çürümə (Sclerotinia sclerotiorum) — sərin, rütubətli şəraitdə gövdəni zədələyir.
Soya pası (Phakopsora pachyrhizi) — yarpaqlarda sürətlə yayılır.
Kök və gövdə çürümələri, o cümlədən qəfil ölüm sindromu.
Hörümçək gənəsi və müxtəlif yarpaqyeyən tırtıllar quraq dövrlərdə zərər verir.

Praktiki tövsiyələr

Torpağın pH-nı 6.0-7.0 aralığında saxlamaq həm fiksasiyanı, həm də mikroelement mənimsənilməsini yaxşılaşdırır. Gübrə normalarını torpaq ehtiyatına görə diapazonda planlaşdırın, inokulyantın canlılığına və düzgün saxlanmasına diqqət edin, dövr ərzində yarpaq analizi aparın. Suvarma suyunun keyfiyyətini izləyin və dəqiq proqram üçün yerli aqronom və laboratoriya nəticələrinə əsaslanın.