Bostan bitkilərində məftil qurd və şirə

Bostan bitkiləri — qarpız, yemiş, qabaq və xiyar — həm torpaqaltı, həm də yerüstü zərərvericilərə həssasdır. Bunlardan iki geniş yayılanı məftil qurd (Elateridae fəsiləsi sürfələri) və bitki şirəsi, yəni mənənədir (Aphis gossypii və digərləri). Hər ikisi həm birbaşa zədə, həm də dolayı problemlər yaradır.
Məftil qurd
Məftil qurd — click böceklərinin sərt, sarı-narıncı, tel kimi sürfəsidir və torpaqda bir neçə il yaşayır. O, cücərən toxumu, kök və gövdənin torpaqaltı hissəsini deşərək fidanların soluxub ölməsinə səbəb olur. Zədə çox vaxt seyrək cücərmə və "dilim-dilim" boşluqlar şəklində görünür.
- Əkindən əvvəl tələ (kartof, buğda cücərtisi) basdıraraq sürfə sıxlığını qiymətləndirin.
- Çəmən və alaqlı sahələrdən sonra riskin yüksək olduğunu nəzərə alın.
- Şum və növbəli əkin sürfə populyasiyasını azaldır.
Şirə (mənənə)
Mənənə yarpağın alt tərəfindən şirə sorur, yarpaqları büzüşdürür, bal şehi buraxaraq fumagin göbələyinə şərait yaradır. Ən böyük təhlükə isə mənənənin bostanda geniş yayılmış virusları (məsələn qarpız mozaikası, xiyar mozaikası virusları) daşımasıdır. Az sayda mənənə belə virus yaydığı üçün erkən nəzarət kritikdir.
Monitorinq
- Sarı yapışqan tələlərlə uçan formaları izləyin.
- Yarpaq altını həftəlik yoxlayaraq koloniyaları erkən aşkarlayın.
- Qarışqa hərəkəti çox vaxt gizli mənənə koloniyasının göstəricisidir.
İnteqrasiyalı idarəetmə
- Aqrotexniki: alaqların təmizlənməsi virus və mənənə mənbəyini kəsir; gümüşü mulç uçan mənənəni çaşdırır.
- Bioloji: parıltıböceyi (Coccinella), qızılgöz və Aphidius parazitoidləri mənənəni təbii şəkildə cilovlayır.
- Kimyəvi: yalnız həddi keçəndə, tozlayıcıları qorumaq üçün çiçəkləmədən kənar və selektiv preparatla.
Bostanda əsl təhlükə mənənənin sorması deyil, yaydığı virusdur — buna görə erkən müdaxilə vacibdir.
Bitkinin dayanıqlığı
Sağlam kök sistemi və tarazlı qidalanma bitkinin stresə davamını artırır. Torpaq və yarpaq analizinə əsaslanan qida proqramı, o cümlədən AGROPLANET həlləri ilə balanslı təminat güclü fidan formalaşdırır və zərərvericidən sonra bərpanı sürətləndirir. Su rejiminin idarəsi və optimal əkin sıxlığı da zərərverici təzyiqini azaldan amillərdir.
