Buğdada dən büzüşməsi və dolma dövrü qidalanması
Buğdada dənin büzüşməsi (cılız, yüngül dən) əsasən sünbülləmədən sonrakı dən dolma mərhələsində assimilyatların dənə kifayət qədər axmaması nəticəsində baş verir. Bu problem həm məhsuldarlığı, həm də 1000 dən çəkisini və satış keyfiyyətini birbaşa azaldır. Səbəblərin doğru başa düşülməsi qidalanma və su rejiminin idarəsində açar rolunu oynayır.
Dən büzüşməsinin əsas səbəbləri
Dən dolma dövrü buğda üçün ən həssas fazadır. Bu fazada yüksək temperatur (30°C-dən çox davamlı istilər), quraqlıq və torpaqda azotun tükənməsi dən dolmasını dayandırır. Erkən başlayan istilər fotosintezi məhdudlaşdırır, yarpaqların vaxtından əvvəl saralması (senessens) isə dənə axan karbohidratları azaldır.
- Bayraq yarpağının erkən quruması assimilyat mənbəyini kəsir;
- Kök zonasında nəmliyin çatışmazlığı elementlərin daşınmasını pozur;
- Sünbülləmə dövründə azot çatışmazlığı zülal sintezini məhdudlaşdırır;
- Kök və gövdə xəstəlikləri (pas, septoriya) yarpaq sahəsini itirir.
Dolma dövrü qidalanması
Bayraq yarpağı və sünbülləmə mərhələsində balanslı azot təminatı dən dolmasını uzadan bayraq yarpağının funksiyasını qoruyur. Yarpaq gübrələmə bu dövrdə kökün udma qabiliyyəti zəiflədikdə xüsusilə faydalıdır. Maye azot həlli olan KAS-32 (UAN) aşağı dozalarda, səhər və ya axşam saatlarında, seyreldilmiş şəkildə tətbiq edildikdə yarpaq yanığı riski azalır və dənin zülal məzmununu dəstəkləyir. Dozanı yarpaq və torpaq analizinə əsaslanaraq təyin etmək lazımdır; qəti reseptdən qaçın.
| Mərhələ | Diqqət |
|---|---|
| Sünbülləmə əvvəli | Azot balansının yoxlanması |
| Çiçəkləmə–süd yetişkənliyi | Nəmlik və yarpaq sağlamlığı |
| Süd–mum yetişkənliyi | Suvarmanı vaxtından tez kəsməmək |
Praktiki tövsiyələr
Suvarma imkanı varsa, süd yetişkənliyinə qədər torpaq nəmliyini saxlamaq büzüşmənin qarşısını almaqda ən təsirli tədbirdir. Kükürd və mikroelementlərin (xüsusən sink, mis) balansı da dən dolmasına təsir edir, ona görə suyun və torpağın analizini illik aparın. Foliar tətbiqləri isti günün ortasında etməyin.
Dən dolma dövründə hər əlavə sağlam yarpaq günü daha ağır və dolğun dən deməkdir.
AGROPLANET məhsul çeşidi məqsədyönlü qidalanma proqramları qurmağa kömək edir; lakin əsas prinsip erkən diaqnostika, balanslı azot və stress dövründə suyun idarəsidir. Sortun quraqlığa və istiyə davamlılığını da nəzərə alaraq becərmə planını hazırlayın.
