Buğdada yatmanın (lodging) səbəbləri və qarşısının alınması
Buğdada yatma (lodging) bitkilərin saplaqdan əyilib torpağa sərilməsidir və taxılçılıqda ən çox iqtisadi zərər verən problemlərdən biridir. Yatma iki formada olur: saplaq yatması (saplağın buğumundan qırılması) və kök yatması (bitkinin kökdən əyilməsi). Hər ikisi məhsuldarlığı azaldır, dən keyfiyyətini pisləşdirir və kombaynla yığımı çətinləşdirir.
Əsas səbəblər
- Həddindən artıq azot: Çox azot uzun, zəif saplaq və sıx yarpaq kütləsi yaradır, bu da bitkini ağırlaşdırır və yatmaya meyilli edir.
- Sıx səpin: Həddən artıq bitki sıxlığı işıq uğrunda rəqabət yaradır, saplaqlar uzanır və nazikləşir.
- Kalium çatışmazlığı: Kalium saplaq divarlarının möhkəmliyi və toxuma dayanıqlığı üçün vacibdir; çatışmazlıq saplağı zəiflədir.
- Hava şəraiti: Güclü külək və leysan yağış, xüsusən dən dolma dövründə, yatmanı tetikləyir.
Qarşısının alınması
Yatmanın idarəsi kompleks yanaşma tələb edir. Azotu bölünmüş şəkildə və torpaq münbitliyinə uyğun tətbiq etmək saplağın həddən artıq uzanmasının qarşısını alır. Boruya çıxma mərhələsində azotun idarəsi xüsusilə vacibdir. Kalium mənbəyinin balansda saxlanması saplaq möhkəmliyini gücləndirir — bu məqsədlə AGROPLANET-in yüksək kalium tərkibli Titanik-35 məhsulu balans proqramında istifadə oluna bilər.
- Səpin normasını sortun və torpağın münbitliyinə uyğun tənzimləyin.
- Yatmaya davamlı, gödək saplaqlı sortlara üstünlük verin.
- Zəruri hallarda böyümə tənzimləyiciləri (saplaq gödəkldiricilər) aqronomik tövsiyəyə uyğun tətbiq oluna bilər.
Balans əsas prinsipdir
Yatmanı azaltmaq üçün bitkini "zəif və qısa" saxlamaq deyil, balanslı böyütmək lazımdır: kifayət qədər azotla məhsul, lakin kaliumla möhkəm saplaq. Torpaq analizi azot və kalium ehtiyatını dəqiqləşdirir, yarpaq analizi isə mövsüm ortasında vəziyyəti göstərir. Dozaları sabit rəqəm əvəzinə analizə əsaslanan aralıqlarda planlaşdırın.
