Çay bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Çay (Camellia sinensis) Azərbaycanın rütubətli subtropik Lənkəran-Astara zonasında becərilən, turş torpaq sevən həmişəyaşıl kolvari bitkidir. Məhsul yarpaqdan (təzə zoğlar — fleş) götürüldüyü üçün çayda əsas məqsəd fasiləsiz və keyfiyyətli vegetativ artım təmin etməkdir. Bu, çayı digər meyvə kulturalarından fərqləndirən əsas qidalanma prinsipidir.
Turş torpaq — çayın əsas şərti
Çay pH 4.5-5.5 aralığında turş torpaqları sevir. Qələvi torpaqda dəmir və digər mikroelementlər bağlanır, bitki xlorozla zəifləyir. Ona görə çay üçün fizioloji turş azot gübrələri (ammonium formalı) üstünlük təşkil edir. Kalsium tərkibli materiallardan (əhəng) ehtiyatla istifadə olunmalıdır.
Azot — məhsuldarlığın açarı
Çayda azot birbaşa fleş sayı və çəkisi ilə bağlıdır, çünki məhsul yarpaqdır. Lakin azot bölünmüş dozalarda, yığım mövsümü boyu (yazdan payıza) verilməlidir — birdəfəlik yüksək doza həm itkiyə, həm də keyfiyyət düşməsinə səbəb olur.
- Azot: vegetasiya boyu 3-4 mərhələdə, ammonium formalı gübrələrlə.
- Kalium: zoğların dözümlülüyü, quraqlıq və soyuğa davamlılıq üçün.
- Fosfor: nisbətən az, lakin kök inkişafı üçün lazım.
- Sink və maqnezium: turş torpaqlarda tez-tez çatışır, yarpaqdan verilir.
Yığım rejimi ilə əlaqə
Hər yığımdan sonra kol yeni zoğlar üçün qida sərf edir. Bu səbəbdən azot təchizatı yığım tezliyinə uyğunlaşdırılmalı, sıx yığım aparılan sahələrdə norma artırılmalıdır.
| Dövr | Vurğu |
|---|---|
| Yaz oyanışı | Azot başlanğıcı |
| Aktiv yığım (yay) | Bölünmüş azot + kalium |
| Payız | Kalium + fosfor (qışlamaya hazırlıq) |
Torpaq üzvi maddəsi
Rütubətli iqlimdə üzvi maddə tez parçalanır və yuyulur. Torpaq strukturunu və mikrobioloji fəallığı qorumaq üçün AGROPLANET-in EUROFERT-45 humik-fulvik torpaq kondisioneri istifadə oluna bilər; bu, turş torpaqda mikroelementlərin əlçatanlığını da dəstəkləyir.
Praktik tövsiyələr
- pH-ı müntəzəm ölçün; turşuluğu 5.5-dən yuxarı qaldırmayın.
- Azotu birdəfəyə yox, mövsüm boyu paylayın.
- Yamaclarda eroziyaya qarşı örtük bitkiləri və konturlu becərmə tətbiq edin.
- Çay gənəsi və yarpaq xəstəliklərinə qarşı fitosanitar tədbirləri gübrə ilə birləşdirin.
Turş torpağın qorunması, bölünmüş azot təchizatı və kalium balansı çay plantasiyasında yüksək və keyfiyyətli fleş məhsulunun əsas amilləridir.
