Çəltikdə pirikulyarioz (blast) xəstəliyi
Pirikulyarioz (rice blast), törədicisi Magnaporthe oryzae (anamorf Pyricularia oryzae), çəltiyin (düyünün) dünya miqyasında ən dağıdıcı xəstəliyidir. Xəstəlik bitkinin bütün yerüstü hissələrini yoluxdura bilər və uyğun şəraitdə məhsulun böyük hissəsini məhv edir.
Simptomlar
Xəstəliyin bir neçə mərhələsi var:
- Yarpaq blastı: Yarpaqlarda romb (göz) formalı, boz-ağ mərkəzli, qonur haşiyəli ləkələr; birləşərək yarpağı qurudur;
- Boğaz blastı (neck blast): Ən təhlükəli formadır — sünbülün boğaz hissəsi qaralıb qırılır, sünbül boş və ağarmış qalır ("ağ sünbül"), dən dolmur;
- Buğumarası və sünbülcük yoluxması da baş verə bilər.
Əlverişli şərait
Xəstəlik üçün uzun yarpaq nəmliyi (şeh, yağış), mülayim temperatur və izafi azot əsas amillərdir. Həddindən artıq azot yumşaq, sulu toxuma yaradaraq bitkini blasta çox həssas edir. Quru-nəm dövrlərin növbələşməsi və su stresi də riski artırır.
İnteqrasiyalı idarəetmə
| Tədbir | Rolu |
|---|---|
| Davamlı sortlar | Ən iqtisadi əsas müdafiə |
| Balanslı, bölünmüş azot | Həssaslığı azaltmaq |
| Su qatının idarəsi | Su stresindən qaçmaq |
| Təmiz toxum və qalıq idarəsi | İlkin inokulumu azaltmaq |
Azotu bir dəfəyə çox verməkdən çəkinin; bölünmüş tətbiq və düzgün doza həm məhsulu, həm də xəstəlik dözümlülüyünü dəstəkləyir. Su səviyyəsini stabil saxlamaq quru stresi azaldır. Xəstəlikli özəkləri idarə edin.
Blastda ən böyük səhv izafi azotdur — yumşaq, bol yaşıllıq göbələk üçün açıq qapıdır.
AGROPLANET-in balanslı qidalanma yanaşması məhz bu prinsipi dəstəkləyir: azotu diapazon daxilində, torpaq və su analizinə görə, mərhələli tətbiq etmək. Fungisid tətbiqi, xüsusən boğaz blastının qarşısını almaq üçün sünbülləmə ətrafında, yüksək təzyiqdə istifadə olunur; təsir qruplarını növbələşdirin və preparatları yerli tövsiyə və etiketə uyğun seçin.