Çəyirtkə və onun idarə olunması

Çəyirtkələr qısa müddətdə geniş sahələrdə taxıl, otlaq və bostan bitkilərini məhv edə bilən təhlükəli zərərvericilərdir. Regionumuzda İtaliya çəyirtkəsi (Calliptamus italicus), Aralıq dənizi çəyirtkəsi (Dociostaurus maroccanus) və Asiya çöl çəyirtkəsi (Locusta migratoria) əsas növlərdir. Onların idarə olunması, hər şeydən əvvəl, yumurta qoyulan sahələrin əvvəlcədən aşkarlanmasına söykənir.

Bioloji dövrü

Dişi fərd payızda torpağa yumurta kapsulları qoyur; sürfələr yazda, torpaq istiləşəndə çıxır. Sürfələr beş yaş mərhələsindən keçir və bu dövrdə hərəkət qabiliyyəti məhduddur — məhz bu "topa" halı ən əlverişli mübarizə anıdır. Yetkinləşdikdən sonra fərdlər uça bilir və nəzarət çətinləşir.

Tənha və sürü fazası

Bəzi növlər sıxlıq artdıqda rəng və davranış dəyişərək "sürü fazasına" keçir. Sürü halında onlar yüzlərlə kilometr məsafə qət edərək kütləvi ziyan vurur. Buna görə populyasiya sıxlığının erkən aşkarlanması strateji əhəmiyyət daşıyır.

Monitorinq

Payızda yumurtaqoyma sahələrini (əkilməmiş, alaqlı, çəmən torpaqlar) qeydə alın.
Yazda torpaq istiliyi 20-25°C-yə çatanda sürfə çıxışını izləyin.
Kvadrat metrdə sürfə sayını hesablayaraq təhlükə səviyyəsini müəyyənləşdirin.

İdarəetmə üsulları

İnteqrasiyalı yanaşma ən effektiv nəticəni verir:

Aqrotexniki: yumurta sahələrinin şumlanması yumurta kapsullarını məhv edir və yırtıcılara açır.
Bioloji: Metarhizium əsaslı bioloji preparatlar sürfələrə qarşı istifadə olunur; quşlar və yırtıcı həşəratlar təbii nəzarətçidir.
Kimyəvi: yalnız kütləvi çıxışda, sürfə mərhələsində, zolaqvari (bariyer) üsulla və mütəxəssis nəzarətində tətbiq edilir.

Ən uğurlu mübarizə — çəyirtkə uçmağa başlamamış, sürfə mərhələsində aparılan mübarizədir.

Regional əməkdaşlıq

Çəyirtkə sərhəd tanımadığı üçün monitorinq və məlumat mübadiləsi qonşu təsərrüfatlar arasında koordinasiya tələb edir. Zədələnmiş bitkilərin sürətli bərpası üçün əkin qida rejimi gücləndirilməli, torpaq və yarpaq analizinə əsaslanan qidalanma proqramı, o cümlədən AGROPLANET həlləri ilə bitkinin stresdən çıxması dəstəklənməlidir. Erkən xəbərdarlıq, düzgün vaxt seçimi və birgə fəaliyyət çəyirtkə ilə mübarizənin açarıdır.