Çiyələkdə boz çürümə və antraknoz

Çiyələk yüksək gəlirli, lakin xəstəliyə çox həssas meyvə bitkisidir. Məhsul itkisinin böyük hissəsini iki göbələk törədir: boz çürümə (Botrytis cinerea) və antraknoz (Colletotrichum cinsi). Hər ikisi rütubətli və isti şəraitdə sürətlə yayılır və həm tarlada, həm də yığımdan sonra meyvəni məhv edir.

Boz çürümə

Boz çürümə çox vaxt çiçəkdən başlayır, oradan yetişən meyvəyə keçir. Meyvədə əvvəlcə açıq-qonur yumşaq ləkə yaranır, sonra bütün meyvəni əhatə edən sıx, boz, tozvari göbələk örtüyü ilə örtülür. Xüsusən torpağa toxunan və ya bir-birinə sıxılmış meyvələr, eləcə də yağışdan sonra yaş qalan meyvələr daha çox zədələnir. Bu xəstəlik yığımdan sonra qutuda da sürətlə yayılır.

Antraknoz

Antraknoz meyvədə dairəvi, batıq, tünd ləkələr yaradır; nəm havada ləkənin mərkəzində narıncı-çəhrayı sporlu kütlə görünür. Colletotrichum həmçinin çiçək saplağını, ötürücüləri (stolon) və kök boğazını da zədələyərək bitkinin soluxub ölməsinə səbəb ola bilər. Xəstəlik çox vaxt yoluxmuş şitil materialı ilə tarlaya gətirilir və isti, yağışlı dövrdə partlayıcı şəkildə artır.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Sağlam şitil: sertifikatlı, xəstəliksiz şitildən istifadə edin; antraknozun əsas giriş yolu yoluxmuş əkin materialıdır.
• Malçlama: plastik və ya küləş malç meyvənin torpaqla təmasını kəsir, çirklənməni və boz çürüməni azaldır.
• Damcı suvarma: yarpaq və meyvəni yaş saxlayan yağış tipli suvarmadan çəkinin; damcı suvarma yarpağı quru saxlayır.
• Havalandırma və gigiyena: sıx əkindən çəkinin, xəstə və yetişmiş meyvələri müntəzəm yığıb sahədən çıxarın.
• Profilaktik çiləmə: təzyiq yüksək olduqda AGROPLANET-in Kuprin-14 kimi mis əsaslı preparatını qeydiyyat və etiketə uyğun profilaktik proqrama daxil edin, fungisid qruplarını növbələşdirin.

Yığım və saxlama

Meyvəni səhər sərinində, quru ikən yığın, ehtiyatla daşıyın və tez soyudun; soyuq zəncir boz çürümənin qutuda yayılmasını əhəmiyyətli dərəcədə ləngidir. Balanslı qidalanma, xüsusən həddi aşmayan azot və kifayət qədər kalium, meyvə toxumasını möhkəmləndirir; qidalanma dozalarını torpaq analizinə əsaslandırın. Erkən müşahidə və gigiyena çiyələkdə hər iki xəstəliyi idarə etməyin ən etibarlı yoludur.