Çovdar bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Çovdar (Secale cereale) soyuğa, quraqlığa və kasıb torpaqlara ən dözümlü payızlıq taxıl bitkilərindən biridir. Güclü, dərin kök sistemi ilə buğdanın uğur qazanmadığı yüngül və turş torpaqlarda da məhsul verir. Həm dən, həm də yaşıl kütlə (yem, sideral) üçün becərilir; qidalanma məqsədə görə uyğunlaşdırılır.
Payızlıq inkişaf və azot
Payızlıq çovdar payızda cücərib kollanır, qışı keçirir və yazda sürətlə boy atır. Azot idarəsi bu ritmə tabedir: payızda mülayim azot yaxşı kollanma və qışa davamlı bitki formalaşdırır, əsas azot dozası isə yazda, boy atma başlanğıcında verilir. Həddindən çox azot, xüsusən çovdar uzunboylu bitki olduğu üçün, yatmaya (yıxılma) güclü meyil yaradır.
- Azot: payızda az, yazda əsas doza (bölünmüş).
- Fosfor: kök və kollanma üçün əkinlə birlikdə.
- Kalium: zoğ möhkəmliyi (yatmaya qarşı) və dən dolması üçün.
Yazda boy atma dövründəki azot tələbatını qarşılamaq üçün AGROPLANET-in KAS-32 (UAN, 32% azot) maye azot gübrəsi üst gübrələmədə bərabər paylanma ilə tətbiq edilə bilər.
| Mərhələ | Vurğu |
|---|---|
| Payız əkini | Fosfor + az azot |
| Yaz boy atma | Əsas azot (bölünmüş) |
| Sünbülləmə | Kalium; yatma nəzarəti |
Torpaq və növbəli əkin
Çovdar turş, yüngül və az münbit torpaqlara dözümlüdür (pH 5.0-7.0). Sideral (yaşıl gübrə) məqsədilə əkildikdə torpaq strukturunu yaxşılaşdırır və alaqları basdırır. Növbəli əkində çovdar torpağı yaxşı tərk edən öncül bitkidir.
Xəstəlik və zərərvericilər
Çovdarın ən xarakterik və təhlükəli problemi ergot (Claviceps purpurea) — sünbüldə zəhərli qara kütlə (sklerotsiya) əmələ gətirir, insan və heyvan üçün zəhərlidir. Sürmə, pas və külrəngi kif digər xəstəliklərdir. Sağlam toxum, növbəli əkin və çiçəkləmə dövründə uzun rütubətdən qaçmaq ergot riskini azaldır.
Praktik tövsiyələr
- Azotu yatmaya səbəb olmayacaq şəkildə bölünmüş verin; uzunboylu sortlarda ehtiyatlı olun.
- Payızda güclü, lakin həddindən artıq olmayan kollanmaya nail olun.
- Ergot əlamətli sünbülləri məhsuldan ayırın; sağlam toxum işlədin.
- Torpaq analizinə əsaslanın.
Payız-yaz azot balansı, fosfor-kalium dəstəyi və yatma ilə xəstəliklərə nəzarət çovdar əkinində sabit və keyfiyyətli dən məhsulunun təməlidir.
