Çuğundur (yem) bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Yem çuğunduru (Beta vulgaris) yüksək kök məhsuldarlığı və qidalı dəyəri ilə heyvandarlıqda mühüm yem bitkisidir. Uzun vegetasiya dövründə böyük biokütlə toplayır, bu da qida elementlərinə, xüsusən kalium, azot və bora yüksək tələbat yaradır. Çuğundur duz və natriuma dözümlü olması ilə fərqlənir.
Torpaq və pH
Çuğundur dərin, orta-ağır, yaxşı strukturlu, pH 6.5–7.5 olan neytral-zəif qələvi torpaqları sevir. Turş torpaqlar məhsuldarlığı azaldır və bor mənimsənilməsini pozur. Əkinqabağı torpaq analizi fosfor-kalium fonu ilə yanaşı bor səviyyəsini müəyyən etməlidir.
Element tələbatı
- Azot: vegetativ artım və yarpaq aparatı üçün vacibdir, lakin ifrat azot kökdə şəkərliliyi (yem dəyərini) azaldır və yatmaya səbəb olur.
- Kalium: çuğundurun ən çox götürdüyü elementdir; su rejiminin tənzimlənməsi və karbohidrat toplanmasında rol oynayır.
- Natrium: çuğundur üçün faydalı elementdir və kalium ilə birlikdə kök kütləsini artıra bilər.
- Bor: çatışmazlığı çuğundur üçün xarakterik olan "ürək çürüməsi" (heart rot) xəstəliyinə səbəb olur — kök mərkəzi qaralır və çürüyür.
Xəstəlik və problemlər
Serkosporoz yarpaq ləkəsi (Cercospora beticola) çuğundurun ən ciddi yarpaq xəstəliyidir; rütubətli-isti şəraitdə yarpaqları məhv edərək məhsulu azaldır. Bor çatışmazlığı ilə bağlı ürək çürüməsi quraqlıq və yüksək pH şəraitində güclənir. Çuğundur nematodları və yarpaq bitləri də nəzərə alınmalıdır.
Bor çatışmazlığı çuğundurda ən çox rast gəlinən mikroelement problemidir — torpaq analizi olmadan profilaktik yüksək doza vermək toksiklik riski yaradır.
Praktik tövsiyələr
Kalium və azotun mərhələli, yarpaq analizinə əsaslanan tətbiqi ən yaxşı nəticəni verir. Bor çatışmazlığında torpaq və ya yarpaqdan az dozalı bor tövsiyə olunur, lakin bor bitkilər üçün dar təhlükəsizlik həddinə malikdir, ona görə mütləq analizlə təsdiqlənməlidir. AGROPLANET-in torpaq və bitki qidalanması həlləri mərhələli proqramın qurulmasına imkan verir. Bütün dozalar torpaq, yarpaq və su analizinə görə fərdiləşdirilməlidir.