Fındıq bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Fındıq (Corylus avellana) Azərbaycanın rütubətli subtropik və dağətəyi bölgələrində, xüsusən Zaqatala-Balakən zonasında geniş becərilən çoxillik kolvari bitkidir. Kök sistemi əsasən torpağın üst 40-60 sm qatında yerləşdiyi üçün qidalanma proqramı bu horizonta yönəldilməli və hər il torpaq analizi ilə dəqiqləşdirilməlidir.
Fındığın əsas qidalanma tələbatı
Fındıq azota, kaliuma və bora həssasdır. Azot vegetativ artımı və serma (çubuqların) inkişafını, kalium isə ləpə dolğunluğunu və yağ tərkibini gücləndirir. Bor çatışmazlığı fındıqda geniş yayılmış problemdir: çiçək tozcuğunun cücərməsini pozur, boş qabıqlara (kor fındıq) və məhsul itkisinə səbəb olur.
- Azot (N): yaşa görə ağac başına illik norma bölünərək, tumurcuqlanmadan yayın ortasınadək 2-3 dəfə verilir.
- Kalium (K): ləpənin dolması dövründə tələbat artır; quraqlığa davamlılığı da yaxşılaşdırır.
- Bor və sink: çiçəkləmədən əvvəl və sonra yarpaqdan tətbiq faydalıdır.
Mövsümi tətbiq cədvəli
| Dövr | Məqsəd | Qida vurğusu |
|---|---|---|
| Tumurcuqlanma (erkən yaz) | Vegetativ start | N + fosfor |
| Çiçəkləmə/mayalanma | Tozlanma və düyünləmə | Bor, sink |
| Ləpə dolması (yay) | Keyfiyyət və çəki | Kalium, azot |
| Məhsuldan sonra | Ehtiyat toplama | Üzvi maddə + fosfor |
Üzvi maddə və torpaq sağlamlığı
Fındıq turşuluğu bir qədər aşağı (pH 5.5-6.5) torpaqları sevir. Rütubətli bölgələrdə yuyulma səbəbindən maqnezium və mikroelement çatışmazlığı tez-tez rast gəlinir. Torpağın üzvi maddə səviyyəsini qorumaq üçün AGROPLANET-in EUROFERT-45 humik-fulvik əsaslı torpaq kondisioneri kök zonasında qida elementlərinin mənimsənilməsini və mikrobioloji fəallığı dəstəkləyir. Peyin və ya kompostla birlikdə istifadə torpağın strukturunu yaxşılaşdırır.
Xəstəlik və zərərvericilərlə əlaqə
Balanslı qidalanma monilioz, kül xəstəliyi və fındıq mərcimək gənəsinə (böyük tumurcuq gənəsi) qarşı ağacın dözümlülüyünü artırır, lakin gübrə fitosanitar tədbirləri əvəz etmir. Həddindən artıq azot yumşaq toxumanı stimullaşdırıb zərərvericiləri cəlb edə bilər.
Praktik tövsiyələr
- Hər 2-3 ildə torpaq, məhsul dövründə isə yarpaq analizi aparın.
- Gübrəni tac proyeksiyası boyunca, gövdədən aralı zolaqda tətbiq edin.
- Damcı suvarma varsa, azot və kaliumu bölünmüş dozalarla suvarma ilə verin (fertiqasiya).
- Bor dozasını dəqiq ölçün — həddi keçmək toksiki təsir göstərir.
Doğru azot-kalium balansı, mikroelementlərin vaxtında verilməsi və torpaq üzvi maddəsinin qorunması fındıq bağında sabit məhsul və keyfiyyətli ləpə əldə etməyin əsasıdır.
