Hörümçək gənəsi (qırmızı hörümçək) idarəsi

Hörümçək gənəsi (əsasən Tetranychus urticae, «qırmızı hörümçək») həşərat deyil, hörümçəkkimilər sinfinə aiddir və isti, quru şəraitdə partlayıcı çoxalması ilə tanınır. Meyvə ağacları, üzüm, bostan, pambıq və istixana bitkilərində geniş zərər verir.

Zərərin xarakteri

Gənələr əsasən yarpağın alt səthində qidalanaraq hüceyrələri deşir və şirəni çəkir. Nəticədə yarpağın üst səthində xırda, açıq nöqtələr (stippling) yaranır, sonra yarpaq bütövlükdə saralıb-bozarır, bürünc rəngə çalır və vaxtından əvvəl tökülür. Güclü yoluxmada yarpaq və zoğlar üzərində incə hörümçək toru görünür — bu, populyasiyanın artıq yüksək olduğunu göstərir. Zədə fotosintezi azaldaraq meyvənin xırdalanmasına və keyfiyyət itkisinə səbəb olur.

Risk şəraiti

Gənə isti, quru və tozlu mühitdə, quraqlıq stresi altında olan bitkilərdə sürətlə çoxalır; yol kənarındakı və tozlu cərgələr çox vaxt ilk ocaq olur. Həmçinin geniş spektrli insektisidlər gənənin təbii düşmənlərini məhv edərək populyasiyanın alovlanmasına səbəb ola bilər.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Su və toz idarəsi: bitkini quraqlıq stresindən qoruyun, tozlanmanı azaldın; sağlam, yaxşı sulanmış bitki gənəyə daha dözümlüdür.
• Təbii düşmənlərin qorunması: yırtıcı gənələr (Phytoseiulus, Amblyseius) və digər yırtıcılar gənəni təbii cilovlayır; onları qoruyun.
• Erkən müşahidə: yarpağın alt səthini lupa ilə yoxlayın; ilk ocaqları erkən aşkarlayaraq yayılmanın qarşısını alın.
• Gigiyena: yoluxmuş alaq və bitki qalıqlarını təmizləyin, yeni şitili müayinədən keçirin.

Akarisid müqaviməti və qidalanma

Hörümçək gənəsi qısa həyat dövrü və çoxsaylı nəslinə görə akarisidlərə sürətlə müqavimət yaradır. Buna görə yalnız zərurət olduqda qeydiyyatlı akarisidlərdən istifadə edin, mütləq təsir mexanizmi qruplarını növbələşdirin və yumurta-yetkin bütün mərhələlərə təsir üçün örtük keyfiyyətinə (xüsusən yarpaq altına) diqqət yetirin. Balanslı qidalanma və stresin azaldılması bitkinin dözümünü artırır; qidalanma proqramını torpaq və yarpaq analizinə əsaslandırın. AGROPLANET-in aqronom dəstəyi ilə su rejimi, təbii düşmənlərin qorunması və müqavimətin idarəsini birləşdirmək gənəni davamlı şəkildə cilovlamağın ən effektiv yoludur.