Kartofda ikinci böyümə və deformasiya
Kartofda ikinci böyümə (secondary growth) yumrunun formalaşması bir müddət dayandıqdan sonra yenidən başlaması nəticəsində baş verən fizioloji pozğunluqdur. Nəticədə yumrular deformasiyaya uğrayır — uzanmış formalar, düyünlü çıxıntılar (knobbiness), "iy formalı" yumrular və ya cücərmiş göz nahiyələri əmələ gəlir. Bu, kommersiya dəyərini və emal keyfiyyətini ciddi azaldır.
Niyə baş verir?
Əsas səbəb böyümə şəraitindəki kəskin dəyişikliklərdir. Yumru dolma dövründə quraqlıq stresi yumruların böyüməsini dayandırır; sonradan bol yağış və ya suvarma gələndə bitki nişastanı yenidən şəkərə çevirərək yeni böyümə ocaqları başladır. Bu proses aşağıdakı qüsurlara yol açır:
- İkincili yumrular — ana yumrunun üzərində yeni kiçik yumrular;
- Boşluqlu ürək (hollow heart) — sürətli böyümədə yumrunun mərkəzində boşluq;
- Böyümə çatlamaları — daxili gərginlik nəticəsində;
- "Şüşəvarilik" (jelly end) — şəkər toplanması səbəbindən yumru ucunun yumşalması.
İdarəetmə tədbirləri
Ən təsirli qorunma bərabər torpaq nəmliyinin saxlanmasıdır. Suvarmanı böyük fasilələrlə deyil, tez-tez və nizamlı aparın; quraqlıqdan sonra birdən çox su verməkdən çəkinin. Vegetasiya boyu torpaq nəmliyinin 60–80% diapazonunda saxlanması stress dalğalarını yumşaldır.
| Amil | Tədbir |
|---|---|
| Su stresi | Nizamlı, mülayim suvarma |
| Temperatur pikləri | Malçlama, düzgün əkin vaxtı |
| Qeyri-balanslı azot | Bölünmüş, ölçülü tətbiq |
Yüksək temperatur (isti dalğaları) da böyümənin dayanıb yenidən başlamasına təbii şərait yaradır, ona görə malçlama və düzgün əkin vaxtı vacibdir. Azotun gec və həddindən artıq verilməsi vegetativ böyüməni stimullaşdıraraq problemi ağırlaşdıra bilər.
Sort seçimi də əhəmiyyətlidir — bəzi sortlar ikinci böyüməyə daha meyillidir. AGROPLANET-in balanslı qidalanma yanaşması torpaq və su analizinə söykənir; suvarma cədvəlini torpaq tipinə uyğunlaşdırın və dozaları diapazon şəklində planlayın. Yığımdan əvvəl torpaq nəmliyini kəskin dəyişməyin.