Kələmdə uc yanığı (tipburn) və kalsium

Kələmdə (həmçinin göy kələm, çin kələmi və oxşar bitkilərdə) uc yanığı (tipburn) baş daxilindəki gənc yarpaqların kənarlarının qonurlaşıb quruması ilə xarakterizə olunan fizioloji pozğunluqdur. Problem çox vaxt bayırdan görünmür, çünki zədə başın içərisindəki gizli yarpaqlarda olur və yalnız baş kəsildikdə aşkarlanır — bu da onu bazar üçün xüsusilə problemli edir.

Səbəb: lokal kalsium çatışmazlığı

Tipburn birbaşa böyüyən gənc yarpaq kənarlarına kalsiumun kifayət qədər çatmamasından yaranır. Kalsium bitkidə su axını (transpirasiya) ilə daşınır və zəif hərəkət edir. Başın içərisindəki sıx yığılmış gənc yarpaqlar az transpirasiya edir, ona görə xarici yarpaqlar kalsiumu "çəkib" içəridəki yarpaqları məhrum edir. Nəticədə torpaqda kalsium bol olsa belə daxili yarpaq kənarları çatışmazlıq yaşayır və toxuma ölür.

Riski artıran amillər

• Sürətli böyümə — həddindən artıq azot və isti hava daxili yarpaqları tez böyüdür və kalsium daşınması geri qalır.
• Suvarmada dəyişkənlik və yüksək duzluluq su axınını, dolayısı ilə kalsium daşınmasını pozur.
• Yüksək nisbi rütubət transpirasiyanı azaldaraq içəri yarpaqlara kalsium axınını zəiflədir.

İdarəetmə

• Azotu mötədil saxlayın; həddən artıq sürətli böyümədən çəkinin.
• Suvarmanı sabit tənzimləyin və duzluluğu (EC) idarə edin.
• Tipburn-a davamlı sortlar seçmək effektiv profilaktik tədbirdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, yarpaqdan kalsium tətbiqi tipburn-da məhdud effekt verir, çünki başın içindəki gizli yarpaqlara çilənən məhlul çatmır. Buna görə əsas həll böyümə tempinin və su rejiminin idarəsidir. AGROPLANET-in suvarma və qidalanma balansı tövsiyələri bu qüsurun rastlanma tezliyini azaldır. Torpaq və su analizi ilə vəziyyəti qiymətləndirin.