Kişniş bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Kişniş (Coriandrum sativum) çətirçiçəklilər fəsiləsinə aid birillik ədviyyat bitkisidir; həm təzə göyərti (yaşıl yarpaq), həm də ədviyyat kimi işlədilən toxumu üçün becərilir. Bu iki məqsəd fərqli qidalanma və yığım strategiyası tələb edir, ona görə əvvəlcə istehsal istiqamətini müəyyən etmək vacibdir.
Göyərti və toxum məqsədinin fərqi
Göyərti üçün becərildikdə məqsəd sürətli, bol yaşıl kütlədir — burada azot və rütubət ön plandadır, bitki çiçəkləməzdən əvvəl yığılır. Toxum üçün becərildikdə isə həddindən artıq azot vegetativ kütləni artırıb yatmaya (yıxılma) və gec yetişməyə səbəb olur; burada fosfor və balanslı qidalanma çiçəkləmə və toxum dolması üçün daha vacibdir.
- Azot: göyərti üçün yüksək, toxum üçün mülayim.
- Fosfor: kök inkişafı, çiçəkləmə və toxum yetişməsi üçün.
- Kalium: zoğ möhkəmliyi (yatmaya qarşı) və toxum keyfiyyəti üçün.
Çiçəkləmə və istilik
Kişniş uzun gün və istilik şəraitində tez çiçəkləyir (boltinq). Göyərti istehsalında bu arzuolunmazdır, ona görə göyərti üçün sərin mövsümlərdə (yaz-payız) əkin üstünlük təşkil edir. Su stresi də çiçəkləməni tezləşdirir, buna görə göyərti sahələrində rütubət sabit saxlanmalıdır.
| Məqsəd | Azot | Yığım |
|---|---|---|
| Göyərti | Yüksək | Çiçəkləmədən əvvəl |
| Toxum | Mülayim | Toxum yetişəndə |
Torpaq
Kişniş yaxşı drenajlı, orta münbitlikli, orta turş (pH 6.0-7.5) torpaqları sevir. Toxum bilavasitə səpildiyi üçün toxum yatağı yaxşı hazırlanmalı, torpaq analizinə görə fosfor əkin öncəsi qatılmalıdır.
Xəstəlik və zərərvericilər
Kişnişdə bakterial yarpaq ləkəliyi (Pseudomonas syringae pv. coriandri, toxumla yayılır), un şehi və çətirçiçəklilərə xas mənənələr əsas problemlərdir. Sıx əkin və artıq azot nəmli mikroiqlim yaradaraq xəstəlik riskini artırır; optimal sıxlıq və balanslı qidalanma bunu azaldır.
Praktik tövsiyələr
- İstehsal məqsədini əvvəlcədən müəyyən edib qidalanmanı ona uyğunlaşdırın.
- Göyərti üçün sərin mövsüm seçin, rütubəti sabit saxlayın.
- Toxum üçün azotu ehtiyatla verin ki, yatma və gecikmə olmasın.
- Sağlam toxumdan istifadə edin (bakterial xəstəliklərin qarşısını almaq üçün).
Məqsədə uyğun azot idarəsi, fosfor dəstəyi və düzgün əkin vaxtı kişniş əkinində istər bol göyərti, istər dolğun toxum məhsulunun əsas şərtidir.