Kivi bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Kivi (Actinidia deliciosa) rütubətli subtropik iqlim sevən, güclü artan çoxillik lianadır və Azərbaycanda əsasən Lənkəran-Astara zonasında becərilir. İkievli bitkidir — məhsul üçün erkək və dişi bitkilər lazımdır. Sürətli vegetativ artımı və iri meyvə kütləsi səbəbindən kivi yüksək və balanslı qidalanma tələb edir.
Qida tələbatı
Kivi güclü liana artımına görə azota yüksək tələbatlıdır, lakin artıq azot meyvənin saxlanma keyfiyyətini pisləşdirir və vegetativ kütləni məhsul hesabına artırır. Kalium kivi üçün ən çox götürülən elementdir — meyvənin ölçüsünü, quru maddəni, dadı və saxlanma qabiliyyətini müəyyən edir. Kivi həm də kalsium və maqneziuma yüksək tələbatlıdır.
- Azot: yaz-erkən yay dövründə bölünmüş; yetişməyə doğru azaldılır.
- Kalium: meyvə böyüməsi və yetişməsi dövründə pik tələbat.
- Kalsium və maqnezium: meyvə bərkliyi və fotosintez üçün.
Xlora həssaslıq və duz
Kivi xlora və torpaq duzluluğuna çox həssasdır. Yüksək xlor yarpaq kənarında yanıq yaradır və artımı zəiflədir. Buna görə xlorsuz gübrələr (kalium-sulfat) və keyfiyyətli suvarma suyu vacibdir. Suvarma suyunun duz və xlor tərkibini mütləq yoxlamaq lazımdır.
| Dövr | Vurğu |
|---|---|
| Tumurcuq açılışı | Azot başlanğıcı |
| Çiçəkləmə | Bor + kalsium |
| Meyvə böyüməsi | Azot + kalium |
| Yetişmə | Kalium; azot azaldılır |
Su idarəsi
Kivinin iri yarpaqları çox su buxarlandırır; yay quraqlığında damcı suvarma zəruridir. Lakin kök su durğunluğuna həssasdır — yaxşı drenaj olmalıdır. Fertiqasiya azot və kaliumun bölünmüş, dəqiq verilməsinə imkan yaradır.
Xəstəlik və zərərvericilər
Kivinin ən ciddi problemi bakterial solğunluq və zoğ nekrozudur (Pseudomonas syringae pv. actinidiae — PSA), həmçinin kök və kök boğazı çürüməsi (Phytophthora). Balanslı qidalanma, xüsusən artıq azotdan qaçmaq və güclü kalsium təchizatı bitkinin dözümlülüyünü artırır, lakin sanitar tədbirlər əvəzsizdir.
Praktik tövsiyələr
- Suvarma suyunun xlor və duz səviyyəsini yoxlayın.
- Xlorsuz kalium mənbələrinə üstünlük verin.
- Şpaler və budama ilə işıqlanmanı təmin edin.
- Torpaq və yarpaq analizini müntəzəm aparın.
Yüksək kalium təchizatı, xlordan qaçmaq və dəqiq su idarəsi kivi bağında iri, keyfiyyətli və uzun saxlanan meyvə istehsalının əsas şərtləridir.