Nanə bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Nanə (Mentha növləri) rizom (kök-gövdə) vasitəsilə sürətlə yayılan, rütubət sevən çoxillik ətirli bitkidir. Yarpaq və zoğları üçün becərilir; mövsümdə bir neçə dəfə biçilir (çoxçalım). Nanənin qidalanmasında məqsəd bol yaşıl kütlə ilə yanaşı efir yağı (mentol) tərkibini də qorumaqdır.
Azot və yarpaq məhsulu
Nanə məhsulu yarpaq olduğu üçün azota güclü reaksiya verir. Kifayət qədər azot yaşıl kütləni artırır, lakin həddindən artıq azot efir yağı tərkibini nisbətən aşağı sala və bitkini xəstəliklərə həssaslaşdıra bilər. Hər biçindən sonra bitki yenidən sürətlə böyüdüyü üçün azot bölünmüş dozalarda — hər çalımdan sonra — verilməlidir.
- Azot: hər biçindən sonra mülayim doza.
- Kalium: zoğların möhkəmliyi, xəstəlik dözümü və efir yağı keyfiyyəti üçün.
- Fosfor: kök-rizom inkişafı üçün əkin öncəsi.
Su rejimi
Nanə rütubət sevir və quraqlığa həssasdır — su stresi yarpağı kobudlaşdırır və məhsulu azaldır. Lakin daimi su durğunluğu kök və rizom çürüməsinə yol açır. Damcı və ya şırım suvarma ilə torpaq nəmliyi sabit saxlanmalıdır.
| Dövr | Vurğu |
|---|---|
| Əkin/oyanış | Fosfor + azot |
| Aktiv artım | Azot + su |
| Hər biçindən sonra | Azot + kalium |
Torpaq
Nanə üzvi maddə ilə zəngin, dərin, yaxşı drenajlı və orta turş (pH 6.0-7.0) torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Rizomların sürətli yayılması səbəbindən 2-3 ildən sonra sahə seyrəlib zəifləyir; belə halda yeniləmə (təzə sahəyə köçürmə) tövsiyə olunur.
Xəstəlik və zərərvericilər
Nanənin əsas problemi nanə pası (Puccinia menthae) — yarpağın alt tərəfində narıncı-qonur püstüllər əmələ gətirir və məhsulu ciddi azaldır. Verticillium solğunluğu, un şehi və yarpaq gənələri digər təhlükələrdir. Sıx və artıq azotla yüklənmiş əkin pas üçün əlverişli mühit yaradır; havalandırma və balanslı qidalanma riski azaldır.
Praktik tövsiyələr
- Azotu birdəfəyə yox, hər biçin ardınca verin.
- Su rejimini sabit saxlayın; nə quraqlıq, nə durğunluq.
- Pas görünəndə xəstə kütləni biçib uzaqlaşdırın.
- Sahəni 2-3 ildən bir yeniləyin.
Bölünmüş azot, kalium dəstəyi və sabit su rejimi nanə əkinində bol yarpaq və güclü ətirli məhsul əldə etməyin əsas prinsipləridir.