Nematodlar və kök düyünü zərəri

Bitki paraziti nematodlar torpaqda yaşayan mikroskopik qurdlardır. Bunların içində ən geniş yayılmış və zərərlisi kök düyünü nematodudur (Meloidogyne cinsi); o, pomidor, xiyar, bibər, badımcan, bostan bitkiləri və bir çox tərəvəzdə ağır məhsul itkisi yaradır.

Əlamətləri

Kök düyünü nematodu köklərə daxil olaraq toxumaya kimyəvi siqnal göndərir və nəticədə kökdə xarakterik şiş və düyünlər (gallar) əmələ gəlir. Bu düyünlər kökün su və qida daşıma qabiliyyətini pozur. Yerüstü əlamətlər spesifik deyil: bitki cırtdanlaşır, günün istisində soluxur, yarpaqlar sararır, məhsul azalır — çox vaxt bunu qida çatışmazlığı və ya susuzluqla qarışdırırlar. Diaqnozu təsdiqləmək üçün kökü torpaqdan diqqətlə çıxarıб düyünləri yoxlamaq lazımdır; düyünlər soğan-sarımsağın adi kök qalınlaşmalarından fərqli olaraq kök toxumasının bir hissəsidir.

Yayılma və risk

Nematodlar isti, yüngül (qumsal) torpaqlarda daha aktivdir. Onlar suvarma suyu, torpaq, alət, şitil və zədəli əkin materialı ilə yayılır. Kök zədəsi həm də fuzarioz kimi torpaq mənşəli göbələk xəstəliklərinə qapı açaraq zərəri ikiqat artırır.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Növbəli əkin: həssas bitkiləri (pomidor, xiyar) dözümlü və ya qeyri-host bitkilərlə (məsələn, taxıllarla) rotasiyaya salın; monokulturadan çəkinin.
• Davamlı sort və calaq: nematoda davamlı sortlardan istifadə edin; pomidor və qarpızı davamlı altlığa calamaq ağır yoluxmuş torpaqda effektivdir.
• Torpaq solarizasiyası: yayın isti aylarında nəm torpağı şəffaf plyonka ilə örtərək yuxarı qatı qızdırmaq nematod sıxlığını əhəmiyyətli azaldır.
• Üzvi maddə və sağlam kök: torpağa üzvi maddə əlavə etmək faydalı mikroorqanizmləri artırır və bitkinin dözümünü yaxşılaşdırır.
• Gigiyena: təmiz şitil, dezinfeksiya olunmuş alət və təmiz suvarma suyu istifadə edin; yoluxmuş sahədə işləyəndən sonra aləti təmizləyin.

Qidalanma və analiz

Şübhə olduqda torpaq və kök nümunəsini laboratoriyada nematoloji analizdən keçirmək ən düzgün addımdır — bu, həm törədicini, həm də sıxlığı müəyyən edir. Balanslı qidalanma və güclü kök sistemi zərərə dözümü artırır; qidalanma proqramını torpaq analizinə əsaslandırın. AGROPLANET-in üzvi torpaq kondisioneri Eurofert-45 kimi humik-fulvik məhsullar torpağın bioloji fəallığını və kök inkişafını dəstəkləyərək sağlam mühit yaratmağa kömək edə bilər. Nematodları tam məhv etmək çətindir; məqsəd onların sıxlığını iqtisadi zərər həddindən aşağı saxlamaqdır.