Qarğıdalıda kök və gövdə çürümələri

Qarğıdalıda kök və gövdə çürümələri məhsul yetişməyə yaxınlaşdıqca özünü göstərən və çox vaxt gizli qalan zərərli qrup xəstəlikdir. Onlar dən dolmasını pozur və bitkinin yıxılmasına (lodging) səbəb olaraq mexanikləşdirilmiş yığımda böyük itki yaradır.

Törədicilər və əlamətlər

Çürümələr əsasən Fusarium, Gibberella, Diplodia və digər göbələklərlə əlaqədardır. Gövdə çürüməsində alt buğumaralarının içi boşalır, süngərləşir, rəngi qonur-çəhrayıdan qırmızımtıla qədər dəyişir; belə gövdəni sıxdıqda asanlıqla əzilir. Bitki vaxtından əvvəl saralıb quruyur, kök sistemi zəifləyir və külək və ya yığım texnikası altında gövdə qırılır. Kök çürüməsi cavan bitkidə cücərtinin zəifləməsi, seyrək əkin və inkişaf geriliyi kimi görünür.

Stress amilinin rolu

Gövdə çürümələri çox vaxt bitkinin stress altında olduğu şəraitdə partlayır. Dən dolması dövründə quraqlıq, yarpaq xəstəliklərindən fotosintez sahəsinin azalması, həddindən artıq sıxlıq və ya kalium çatışmazlığı bitkini gövdədəki ehtiyat maddələri dənə köçürməyə məcbur edir; bu isə gövdə toxumasını zəiflədib göbələk yoluxmasına yol açır.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Növbəli əkin: qarğıdalını fasilələrlə əkin, monokulturadan çəkinin ki, göbələk qalıqlarda toplanmasın.
• Balanslı sıxlıq: sahə üçün tövsiyə olunan optimal əkin sıxlığını aşmayın; həddindən artıq sıx əkin stresi və çürüməni artırır.
• Su və qidalanma balansı: dən dolması dövründə su stresini azaldın; kifayət qədər kalium təminatı gövdə möhkəmliyini yaxşılaşdırır.
• Yarpaq xəstəliklərinə nəzarət: fotosintez sahəsini qoruyaraq bitkinin gövdəni «boşaltma» ehtiyacını azaldın.
• Vaxtında yığım: gövdə çürüməsi müşahidə olunan sahələri erkən, yıxılmadan əvvəl yığın.

Qidalanma və müşahidə

Kalium-fosfor balansı və düzgün azot idarəsi gövdə xəstəliklərinə dözümdə mərkəzi rol oynayır; qidalanma dozalarını torpaq analizinə əsaslandırın. AGROPLANET-in kalium əsaslı məhsulları balanslı proqramın bir hissəsi kimi gövdə möhkəmliyini dəstəkləyə bilər. Yetişməyə yaxın «sıxma testi» ilə (gövdəni barmaqla sıxaraq) çürüyən bitkilərin nisbətini qiymətləndirmək hansı sahələri əvvəl yığmaq lazım olduğunu müəyyən etməyin praktik yoludur.