Reyhan bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Reyhan (Ocimum basilicum) istisevən birillik ətirli-ədviyyat bitkisidir; yumşaq, ətirli yarpaqları üçün becərilir. Soyuğa çox həssasdır — şaxta onu məhv edir, ona görə əkin torpaq kifayət qədər qızandan sonra aparılır. Qidalanmada məqsəd zərif, aromatik yarpaq kütləsini stimullaşdırmaq, eyni zamanda efir yağı keyfiyyətini qorumaqdır.
Azotun mərkəzi rolu
Reyhan yarpaq məhsulu verdiyi üçün azota güclü reaksiya verir — kifayət qədər azot iri, tünd yaşıl, zərif yarpaqlar formalaşdırır. Lakin həddindən artıq azot həm efir yağı konsentrasiyasını nisbətən azalda, həm də toxumanı yumşaldıb xəstəliklərə həssaslaşdıra bilər. Azot balanslı və bölünmüş verilməlidir, xüsusən çoxdəfəli yığım aparılan sahələrdə hər kəsimdən sonra.
- Azot: mülayim-orta, bölünmüş dozada.
- Kalium: zoğ möhkəmliyi, su balansı və ətir keyfiyyəti üçün.
- Kalsium və maqnezium: yarpaq keyfiyyəti və fotosintez üçün.
İstilik və su
Reyhan həm istilik, həm də sabit rütubət tələb edir. Su stresi çiçəkləməni tezləşdirir (yarpaq keyfiyyətini aşağı salır), su durğunluğu isə kök xəstəliklərinə yol açır. Erkən çiçək tumurcuqlarının vurulması (uc alma) yarpaq məhsulunu artırır və bitkini kollanmağa təşviq edir.
| Dövr | Vurğu |
|---|---|
| Şitil/köçürmə | Fosfor + az azot |
| Aktiv artım | Azot + kalium |
| Hər kəsimdən sonra | Azot təzələnməsi |
Torpaq
Reyhan üzvi maddə ilə zəngin, yaxşı drenajlı, orta turş (pH 6.0-7.0) torpaqları sevir. Yaxşı çürümüş kompost həm qida, həm də su tutumu verir.
Xəstəlik və zərərvericilər
Reyhanın ən ciddi problemi reyhan fuzariozu (Fusarium oxysporum f.sp. basilici) — solğunluq və zoğun qonurlaşmasına səbəb olur; toxumla və torpaqla yayılır. Son illər reyhan mildiusu (Peronospora belbahrii) — yarpağın alt tərəfində boz örtük — geniş yayılıb. Sağlam toxum, havalandırma, sıxlığın azaldılması və balanslı qidalanma bu riskləri azaldır.
Praktik tövsiyələr
- Torpaq qızmadan əkməyin; soyuqdan qoruyun.
- Azotu bölünmüş verin, artığından çəkinin.
- Uc alma ilə kollanmanı və yarpaq məhsulunu artırın.
- Fuzarioz və mildiu əlamətlərini izləyin, xəstə bitkiləri çıxarın.
Balanslı azot-kalium, sabit istilik-su rejimi və fitosanitar diqqət reyhan əkinində bol, ətirli və keyfiyyətli yarpaq istehsalının açarıdır.