Sitrusda çanaqlı yastıca (şitovka)

Çanaqlı yastıca və yumşaq yastıcalar (şitovka, Coccoidea) sitrus bitkilərinin (naringi, limon, portağal, mandarin) davamlı zərərvericiləridir. Onlar zoğ, yarpaq və meyvəyə yapışaraq şirə sorur; balmumu və ya çanaq örtüyü onları preparatdan qoruyaraq mübarizəni çətinləşdirir.

Zərərin xarakteri

Yastıcalar bitkidə hərəkətsiz koloniyalar əmələ gətirir. Şirə sorma nəticəsində yarpaqlar sararır, tökülür, zoğlar zəifləyib qurumağa başlayır, meyvə xırdalanır. Yumşaq yastıcalar bol miqdarda şirin «bal şehi» ifraz edir; bu şeh üzərində qara his göbələyi inkişaf edərək yarpaq və meyvəni örtür, fotosintezi azaldır və meyvənin bazar görünüşünü pozur. Çanaqlı yastıcalar isə birbaşa meyvə səthində ləkələr və deformasiya yarada bilər.

Həyat dövrü və müşahidə

Ən həssas mərhələ yenicə çıxan, hələ örtük yaratmamış hərəkətli sürfə (crawler) mərhələsidir; bu dövrdə preparat həşərata çata bilir. Örtüklü yetkin fərdlərə isə vasitə çətin təsir edir. Sürfə çıxışını izləmək üçün budaq və meyvələri müntəzəm yoxlayın; yapışqan lent üsulu ilə hərəkətli sürfələri aşkarlamaq olar.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Bioloji mübarizə: parazit arıcıqlar (məsələn, Aphytis, Metaphycus) və yırtıcı böcəklər (Rodolia, Cryptolaemus) yastıcaları təbii cilovlayır və sitrusda çox effektivdir; onları qoruyun.
• Mineral/bitki yağları: yay və qış mineral yağları örtüyü boğaraq yastıcanı öldürür və faydalı həşəratlara nisbətən yumşaqdır.
• Budama və havalandırma: sıx, kölgəli tacı seyrəldib işıq və hava keçirmək koloniyaların inkişafını azaldır.
• Qarışqa nəzarəti: qarışqalar bal şehinə görə yastıcanı qoruyur; gövdəyə maneə qoymaq təbii düşmənlərin işini asanlaşdırır.

Kimyəvi mübarizə və qidalanma

Yalnız zərurət olduqda və sürfə çıxışı dövründə qeydiyyatlı vasitələrdən istifadə edin; təsir mexanizmini növbələşdirin və mümkünsə bioloji agentlərlə uyğun məhsullar seçin. Geniş spektrli insektisidlərin lazımsız istifadəsi təbii düşmənləri məhv edərək yastıca alovlanmasına səbəb olur. Balanslı qidalanma sağlam, dözümlü ağac əldə etməyə kömək edir; qidalanma proqramını torpaq və yarpaq analizinə əsaslandırın. AGROPLANET-in aqronom dəstəyi ilə yağ, bioloji agent və budamanı birləşdirmək şitovkanı davamlı şəkildə idarə etməyin ən etibarlı yoludur.