Trips (çiçək biti) və zərəri

Trips (çiçək biti, Thysanoptera dəstəsi) çox kiçik, uzunsov gövdəli sormaq-yalayan tipli zərərvericidir. Həm açıq sahədə, həm istixanada tərəvəz, bəzək bitkiləri və meyvələrdə zərər verir; kiçik ölçüsünə görə çox vaxt zədə görünəndən sonra aşkarlanır.

Zərərin xarakteri

Trips ağızlıq aparatı ilə hüceyrələri deşib içindəki şirəni çəkir. Boşalan hüceyrələr havayla dolduğu üçün yarpaq və meyvə səthində xarakterik gümüşü-parıltılı ləkələr yaranır; bu ləkələrin üzərində tünd nöqtələr (tripsin nəcisi) görünür. Çiçəkdə qidalandıqda çiçək yarpaqları deformasiya olur, meyvə səthində çapıq və deformasiya qalır. Ən ciddi təhlükə isə tripsin tospoviruslar (məsələn, ləkəli soluxma virusu) ötürməsidir — bu, bir çox bitkidə məhsulu tamamilə məhv edə bilər.

İnteqrasiya olunmuş idarəetmə

• Mavi yapışqan tələlər: tripsin populyasiyasını izləmək və qismən azaltmaq üçün mavi rəngli tələlər ən effektivdir.
• Bioloji mübarizə: yırtıcı gənələr (Amblyseius növləri) və yırtıcı böcəklər (Orius) istixanada tripsə qarşı geniş istifadə olunur.
• Alaq nəzarəti: ətrafdakı alaq otları həm trips, həm virus üçün rezervuar rolunu oynayır; onları təmizləyin.
• Fiziki maneə və gigiyena: istixanaya sıx tor quraşdırın, yoluxmuş bitki qalıqlarını çıxarın, yeni şitili müayinədən keçirin.
• Müayinə üsulu: çiçəkləri ağ kağız üzərinə silkələyərək hərəkət edən trips fərdlərini yoxlayın.

Kimyəvi mübarizə və qidalanma

Trips insektisidlərə qarşı sürətlə müqavimət yaradır və gizli yaşama tərzinə (qönçə, çiçək daxili) görə preparata çətin çatır. Buna görə yalnız zərurət olduqda qeydiyyatlı vasitələrdən istifadə edin, təsir mexanizmini ciddi növbələşdirin və mümkünsə bioloji agentlərlə uyğun məhsullar seçin. Balanslı qidalanma sağlam bitki əldə etməyə kömək edir; qidalanma proqramını torpaq və yarpaq analizinə əsaslandırın. AGROPLANET-in aqronom dəstəyi ilə mavi tələ, tor və yırtıcı orqanizmləri birləşdirən strategiya həm zərərvericini, həm virus riskini davamlı şəkildə azaldır.