Tütün bitkisinin gübrələmə və qidalanma proqramı
Tütün (Nicotiana tabacum) yarpağı üçün becərilən birillik texniki bitkidir və qidalanmaya çox həssasdır, çünki gübrələmə birbaşa yarpağın keyfiyyətinə, rənginə və yanma xüsusiyyətinə təsir edir. Bu səbəbdən tütündə məqsəd sadəcə çox məhsul deyil, keyfiyyətli yarpaq əldə etməkdir və proqram torpaq analizinə əsaslanmalıdır.
Azotun idarə edilməsi
Azot tütündə ən həssas elementdir. Kifayət qədər azot yarpaq inkişafını təmin edir, lakin artıq azot yarpağı qalınlaşdırır, tünd yaşıl saxlayır, quruma və yetişməni gecikdirir, keyfiyyəti aşağı salır. Azot əsasən əkin əvvəli və erkən inkişaf mərhələsində verilməli, yetişmə dövründə bitki azotu tədricən istifadə edib tükəndirməlidir ki, yarpaq düzgün saralıb yetişsin.
Kalium və xlor balansı
Kalium tütün üçün çox vacibdir — yarpağın yanma keyfiyyətini, elastikliyini və rəngini yaxşılaşdırır. Xlor isə tütündə əsas problemdir: yüksək xlor yarpağın yanmasını pisləşdirir və hiqroskopikliyi artırır. Buna görə kalium mənbəyi olaraq xlorsuz gübrələr (məsələn, kalium-sulfat) üstünlük təşkil edir, xlorlu formalar isə məhdudlaşdırılır.
- Azot: orta doza, əsasən erkən mərhələdə.
- Kalium: yüksək tələbat, xlorsuz mənbədən.
- Fosfor: kök və yetişmə üçün.
- Maqnezium: fotosintez və rəng üçün, çatışmazlıq alt yarpaqlarda saralma verir.
Yetişmə və qidalanmanın uyğunlaşdırılması
| Mərhələ | Vurğu |
|---|---|
| Şitil / köçürmə | Fosfor + az azot |
| Aktiv artım | Azot + kalium |
| Yetişmə | Kalium; azot azaldılır |
Torpaq seçimi
Yüksək keyfiyyətli tütün üçün yüngül, yaxşı drenajlı, orta münbitlikli torpaqlar üstünlük təşkil edir; çox münbit və ağır torpaqlar həddindən artıq vegetativ artım yaradır. Turşuluq orta (pH 5.5-6.5) saxlanmalıdır.
Xəstəlik və zərərvericilər
Balanslı qidalanma, xüsusən artıq azotdan qaçmaq, tütün mozaikası, qara kökçürümə, mavi kif (Peronospora) və tütün böcəyinə qarşı bitkinin dözümlülüyünü artırır. Yumşaq, azotla həddindən yüklənmiş toxuma xəstəliklərə daha həssasdır.
Praktik tövsiyələr
- Xlorlu gübrələrdən çəkinin; kalium üçün sulfat formasını seçin.
- Azotu erkən verin, yetişməyə doğru azaldın.
- Suvarma suyunun xlor tərkibini yoxlayın.
Azotun düzgün vaxtlanması, kaliumun kifayət qədər verilməsi və xlordan qaçmaq yüksək keyfiyyətli tütün yarpağı istehsalının əsas prinsipləridir.