Yonca və örtük bitkilərinin torpağa faydası
Yonca və digər örtük bitkiləri torpağın sağlamlığını yaxşılaşdıran, davamlı əkinçiliyin əsas elementlərindən biridir. Bu bitkilər birbaşa məhsul üçün deyil, torpağın münbitliyini, strukturunu və bioloji fəallığını artırmaq üçün becərilir. Onların düzgün istifadəsi sonrakı bitkilərin gübrə ehtiyacını azalda və məhsuldarlığı artıra bilər.
Azot fiksasiyası
Yonca kimi paxlalı örtük bitkiləri kök qulaqcıqlarındakı simbiotik bakteriyalar (Rhizobium) vasitəsilə atmosfer azotunu torpağa bağlayır. Bu bioloji fiksasiya nəticəsində torpaqda azot ehtiyatı artır və növbəti bitki üçün mineral azot ehtiyacı azalır. Örtük bitkisi torpağa qarışdırıldıqda (yaşıl gübrə kimi) bu azot tədricən sərbəst buraxılır.
| Örtük bitki tipi | Əsas faydası |
|---|---|
| Paxlalılar (yonca, gülül) | Azot fiksasiyası, protein zəngin biokütlə |
| Taxıllar (çovdar, arpa) | Erroziyaya qarşı örtük, üzvi maddə |
| Kələmkimilər | Dərin kök, sıxlaşmanın azaldılması |
Torpaq strukturu və üzvi maddə
Örtük bitkilərinin kök sistemi torpağı yumşaldır, sıxlaşmanı azaldır və su hopdurma qabiliyyətini yaxşılaşdırır. Yerüstü kütlə torpağı erroziya, quruma və alaq basmasından qoruyur. Bitki qalıqları torpağa qarışdıqda üzvi maddə məzmununu artırır ki, bu da su və qida saxlanmasını, eləcə də faydalı mikroorqanizmlərin fəallığını gücləndirir.
- Torpaq üzərində daimi örtük qida yuyulmasını azaldır.
- Dərin köklü örtük bitkiləri alt qatlardakı qida maddələrini yuxarı qaldırır.
- Növbəli əkin sistemində örtük bitkiləri xəstəlik və zərərverici dövrünü pozur.
Praktiki tövsiyələr
Örtük bitkisini çiçəkləmə ilə giləmeyvə bağlama arasında torpağa qarışdırmaq biokütlə və azot faydasını maksimuma çatdırır. Torpağın üzvi maddə və bioloji fəallığını daha da dəstəkləmək üçün humik və fulvik turşuları olan AGROPLANET Eurofert-45 kimi üzvi məhsullar tamamlayıcı rol oynaya bilər. Örtük bitkisinin növü torpaq şəraitinə, iqlimə və növbəli əkin planına uyğun seçilməlidir. Torpaq analizi ilə birləşdirildikdə, örtük bitkiləri uzunmüddətli münbitliyi və davamlı məhsuldarlığı təmin edən güclü aqronomik vasitədir.
