Zeytunda göz ləkəsi (peacock spot)
Zeytun göz ləkəsi (peacock spot / tovuz gözü ləkəsi), törədicisi Spilocaea oleagina (sin. Fusicladium oleagineum), zeytunun ən geniş yayılmış yarpaq xəstəliyidir. Xəstəlik əsasən yarpaq tökülməsi yolu ilə zərər verir və bu, məhsuldarlığı və ağacın gücünü illər üzrə azaldır.
Simptomlar
Yarpağın üst səthində dairəvi, tünd-yaşıldan qara-qonuruya keçən, çox vaxt sarı halo ilə əhatələnmiş konsentrik halqalı ləkələr əmələ gəlir — bu "tovuz gözü" görünüşü adı verib. Xarakterik cəhətlər:
- Ləkələr əsasən çətrin aşağı, kölgəli və nəm hissəsində toplanır;
- Yoluxmuş yarpaqlar saralıb vaxtsız tökülür, budaqlar çılpaqlaşır;
- Güclü yoluxma çiçəkləmə və məhsulu ciddi azaldır.
İnfeksiya şəraiti
Göbələk sərin, rütubətli payız və yaz aylarında, yarpaqda uzun nəmlik olduqda aktivdir; isti-quru yayda inkişaf dayanır. Sporlar yağış və şeh ilə yayılır. Sıx, kölgəli, pis havalanan çətir xəstəlik üçün ideal mühit yaradır.
İdarəetmə
İdarəetmənin əsası çətirin açıqlığı və vaxtında qorumadır:
| Tədbir | Fayda |
|---|---|
| Budama ilə çətir açıqlığı | Hava dövranı, yarpağı qurudur |
| Alt-nəm zonanı seyrəltmək | Yoluxma ocaqlarını azaldır |
| Balanslı azot | İzafi sıx yaşıllıqdan qaçmaq |
| Payız/yaz profilaktik tətbiq | Nəm dövrü qorumaq |
Açıq, havalanan çətir zeytunda göz ləkəsinə qarşı ən ucuz "dərmandır" — göbələk durğun nəmi sevir.
Kimyəvi qorumada mis əsaslı preparatlar zeytunda ənənəvi əsas vasitədir. AGROPLANET-in Kuprin-14 tipli mis preparatları payız yağışlarından əvvəl və yaz nəm dövründə qoruyucu proqrama daxil edilə bilər. Tətbiq vaxtını yağış proqnozuna görə planlaşdırın, doza və intervalı etiketə uyğun seçin. Yoluxma səviyyəsini yaz aylarında yarpaq müayinəsi ilə qiymətləndirin.
